Duitsland wil crypto-accounts tot vijf werkdagen laten blokkeren

De rekeningopvraging (Kontenabruf) moet in Duitsland voortaan ook crypto-accounts omvatten. Volgens een conceptwetsvoorstel van het Duitse ministerie van Financiën van 28 oktober 2026 moeten crypto-exchanges en andere aanbieders van cryptodiensten de stamgegevens van hun klantrekeningen aanleveren voor de rekeningopvraging volgens § 24c van de Duitse bankwet (KWG). Overheidsinstanties zien dan bij welk platform je een account hebt, sinds wanneer en of dat nog bestaat. Saldi en afzonderlijke transacties horen niet bij deze gegevens. Daarnaast mag de Duitse meldeenheid voor financiële transacties (FIU) een crypto-account bij een vermoeden van witwassen tot vijf werkdagen laten blokkeren, en een bezwaar houdt die blokkade niet tegen.

Belangrijk voor de duiding: het gaat om een ontwerp dat nog binnen de Duitse regering wordt afgestemd, niet om geldend recht. De nieuwe Duitse antiwitwaswet (Geldwäschebekämpfungsgesetz) moet de huidige witwaswet per 10 juli 2027 vervangen. Voor jou als houder van bitcoin, ether of andere coins op een exchange verandert er tot dan niets. Wie zijn crypto bij een aanbieder bewaart, wordt voor de autoriteiten wel makkelijker vindbaar, en een accountblokkade wordt een duidelijk geregeld instrument met een vaste maximale duur.

Dit artikel legt uit welke gegevens in de rekeningopvraging terechtkomen, wie ze mag opvragen, wat de Duitse belastingdienst via deze weg werkelijk te weten komt en hoe een FIU-blokkade verloopt. De basis vormen het ontwerp zoals beschreven door Blocktrainer, de samenvatting van advocatenkantoor ADVANT Beiten en de geldende wetteksten.

Wat het Duitse ontwerp voor rekeningopvraging bij crypto-accounts regelt

Het ontwerp heet „Wet ter omzetting van de zesde EU-antiwitwasrichtlijn en ter versterking van de witwaspreventie”. Het zet het Europese antiwitwaspakket van 31 mei 2024 om. De kern daarvan is de EU-antiwitwasverordening (AMLR, Verordening (EU) 2024/1624), die vanaf 10 juli 2027 rechtstreeks in alle lidstaten geldt. Daarbij komen de zesde antiwitwasrichtlijn (AMLD6, Richtlijn (EU) 2024/1640) en een wijziging van de richtlijn over financiële informatie, die de nationale rekeningregisters in heel Europa met elkaar verbindt.

Omdat het grootste deel van de verplichtingen voor banken en exchanges straks rechtstreeks uit Brussel komt, stelt het ministerie geen wijziging voor. Het vervangt de witwaswet van 2017 door een volledig nieuwe wet, het Geldwäschebekämpfungsgesetz (GwBG). Daarin blijft staan wat nationaal geregeld moet worden: instanties, bevoegdheden, toegang tot gegevens en boetes. Voor cryptobeleggers zijn drie punten doorslaggevend.

• Rekeningopvraging: de procedure volgens § 24c KWG wordt uitgebreid naar crypto-accounts en virtuele IBAN's en gekoppeld aan de registers van andere EU-landen.
• FIU-noodmaatregelen: de FIU kan het gebruik van een bank-, betaal- of crypto-account tot vijf werkdagen laten opschorten, een afzonderlijke transactie tot tien werkdagen.
• Data-analyse: de FIU mag in haar geautomatiseerde analyses uitdrukkelijk ook adressen van self-custody wallets verwerken.

De wijziging voor crypto-accounts staat in de Duitse wet op het toezicht op cryptomarkten (KMAG). Volgens het door Blocktrainer geciteerde ontwerp moeten „ook de aanbieders van cryptodiensten stamgegevens van crypto-accounts” aanleveren voor de rekeningopvraging volgens § 24c KWG. Het gaat om platforms met een vergunning onder de Europese MiCA-verordening. Welke aanbieders die vergunning in Duitsland al hebben, staat in ons overzicht van gereguleerde crypto-exchanges met een MiCA-vergunning.

Rekeningopvraging volgens § 24c KWG: welke stamgegevens je crypto-exchange meldt

De rekeningopvraging is een centraal register van rekeningstamgegevens. Elke kredietinstelling in Duitsland houdt volgens § 24c KWG een bestand bij waarin ze onverwijld vastlegt: het rekeningnummer, de datum van opening en opheffing, voor- en achternaam, adres en geboortedatum van de houder en van iedere gevolmachtigde, en de uiteindelijk belanghebbende. De Duitse financiële toezichthouder BaFin kan deze gegevens op elk moment geautomatiseerd opvragen. De instelling mag van een opvraging niets merken, zo schrijft de wet voor.

Voor crypto-exchanges moet nu hetzelfde gelden. Volgens het ontwerp worden de accountcode en de data van opening en sluiting vastgelegd. Een bijzonderheid betreft platforms die geen eigen blockchainadres per klant aanhouden. Veel exchanges bewaren de coins van hun klanten in gezamenlijke verzamelwallets en wijzen de tegoeden alleen in de interne administratie toe. In dat geval geldt het interne toewijzingsnummer als accountcode. Zo ontsnapt geen enkel klantaccount aan het register, ook als het op de blockchain niet als eigen adres bestaat.

Wat uitdrukkelijk niet in de rekeningopvraging thuishoort: het saldo, de tegoeden in afzonderlijke coins en de rekeningmutaties. Wie via de procedure een account vindt, weet dus dat het bestaat en van wie het is. De transactiegeschiedenis krijgt een instantie pas via een tweede stap, bijvoorbeeld een informatieverzoek aan de exchange of een beschikking in een strafrechtelijk onderzoek. Daarvoor gelden eigen juridische voorwaarden.

Nieuw is het idee niet. Banken en spaarbanken voeden dit systeem al jaren. Volgens een statistiek van het Duitse ministerie van Financiën, waarover de Börsen-Zeitung in januari 2021 berichtte, vroegen overheidsinstanties via het federale belastingbureau (Bundeszentralamt für Steuern) in 2020 ongeveer 1,01 miljoen keer rekeningstamgegevens op, na ongeveer 915.000 opvragingen een jaar eerder. Crypto-accounts waren in deze telling tot nu toe een blinde vlek.

Wie de rekeningopvraging voor crypto mag gebruiken: BaFin, FIU, opsporing en fiscus

Het register zelf houdt de bank of exchange bij, opvragen mogen alleen instanties met een wettelijke grondslag. Volgens de huidige § 24c KWG zijn dat de BaFin voor haar toezicht en de FIU voor haar taken onder de witwaswet. Via de BaFin krijgen op verzoek ook het openbaar ministerie en rechtbanken, de Duitse douaneopsporingsdienst en de centrale dienst voor sanctiehandhaving informatie. Particulieren hebben geen toegang, ook geen schuldeiser en geen ex-partner.

Een tweede toegang loopt via de Duitse algemene belastingwet (Abgabenordnung, AO). Volgens § 93b AO moeten kredietinstellingen het bestand uit § 24c KWG ook bijhouden voor opvragingen door de belastingautoriteiten. Het federale belastingbureau vraagt de gegevens dan op in opdracht van de lokale belastingdienst. Daarnaast komen volgens § 93 lid 8 AO andere instanties in aanmerking, zoals jobcenters, sociale diensten, instanties voor studiefinanciering en gerechtsdeurwaarders.

Of het ontwerp ook deze fiscale route uitdrukkelijk uitbreidt naar crypto-exchanges, valt uit de tot nu toe gepubliceerde fragmenten niet op te maken. Het ontwerp wijzigt uitdrukkelijk § 24c KWG en de KMAG. § 93b AO spreekt nu alleen van kredietinstellingen. Hard is daarom voorlopig alleen dit: toezicht, FIU en opsporingsdiensten krijgen een directe route naar crypto-accounts. Voor de Duitse belastingdienst blijft het afwachten wat in het regeringsvoorstel komt te staan.

Wat is een rekeningopvraging door de Duitse belastingdienst volgens § 93 lid 7 AO?

De rekeningopvraging volgens § 93 lid 7 AO is een geautomatiseerde opvraging van rekeningstamgegevens die de belastingdienst via het federale belastingbureau in gang zet. Ze is alleen toegestaan in wettelijk genoemde gevallen, bijvoorbeeld voor de heffing van federaal geregelde belastingen. In de meeste gevallen mag de belastingdienst pas opvragen als een informatieverzoek aan jou als belastingplichtige niets heeft opgeleverd of geen succes belooft. De dienst moet je volgens § 93 lid 9 AO vooraf op die mogelijkheid wijzen, meestal via toelichtingen en formulieren, en je achteraf over de opvraging informeren.

Wat gebeurt er bij een rekeningopvraging?

Het resultaat van een rekeningopvraging is een lijst van rekeningen met houder en looptijd, geen rekeningafschriften. Vindt een instantie zo een account bij een crypto-exchange dat nooit in je belastingaangifte opdook, dan is dat voor de controle een aanknopingspunt. De bedragen moet ze daarna apart opvragen.

Rekeningopvraging, DAC8 en groepsverzoeken: drie routes naar je cryptodata

Veel cryptobeleggers halen de verschillende meldroutes door elkaar. De routes grijpen in elkaar, maar leveren verschillende gegevens op.

• Rekeningopvraging (ontwerp): stamgegevens. Instanties zien dat een account bij een crypto-exchange bestaat, van wie het is en sinds wanneer.
• DAC8 en de Duitse wet op fiscale transparantie voor cryptoactiva: transactiegegevens. Exchanges leggen volgens de EU-richtlijn DAC8, die het internationale Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) van de OESO omzet, sinds januari 2026 aankopen, verkopen en ruilen van hun klanten vast en melden die vanaf 2027 aan het federale belastingbureau. Details staan in ons artikel over DAC8 en de bijbehorende Duitse wet.
• Groepsverzoeken: al nu kunnen belastingautoriteiten en de fiscale opsporing bij een exchange gegevens opvragen over een hele groep klanten, bijvoorbeeld iedereen met een omzet boven een bepaalde drempel.

De rekeningopvraging dicht zo een gat tussen deze routes. DAC8 omvat aanbieders die onder de meldplicht vallen en levert jaarcijfers. De rekeningopvraging laat op elk moment en zonder waarschuwing aan de instelling zien waar überhaupt accounts bestaan.

Voor de belastingheffing zelf verandert het ontwerp niets. Winsten uit particuliere verkopen van crypto zijn volgens de Duitse belastingregels belastingvrij als er meer dan een jaar tussen aankoop en verkoop zit. Binnen die termijn blijven winsten tot een vrijstellingsgrens van 1.000 euro per jaar belastingvrij. Wie zijn aankopen, verkopen en wallettransfers volledig documenteert, heeft bij elke vraag de stukken bij de hand. Daarvoor zijn belastingtools en portfoliotrackers voor crypto geschikt, die exports van exchanges en blockchaindata samenvoegen.

FIU-noodmaatregel: crypto-account vijf werkdagen geblokkeerd zonder schorsende werking

Het tweede deel van het ontwerp raakt je directer dan de rekeningopvraging. Heeft de FIU aanwijzingen dat een handeling samenhangt met witwassen, terrorismefinanciering of een overtreding van het buitenlandse handelsrecht, dan kan ze tegenover de aanbieder noodmaatregelen bevelen. Volgens § 51 GwBG-E heeft ze twee niveaus tot haar beschikking. Ze kan een afzonderlijke transactie opschorten of verbieden, maximaal tien werkdagen lang (§ 51 lid 1 GwBG-E). Ook kan ze het gebruik van een volledig bank-, betaal- of crypto-account of de hele zakelijke relatie opschorten, maximaal vijf werkdagen lang (§ 51 lid 2 GwBG-E).

Tegen beide maatregelen kun je bezwaar maken. Volgens het ontwerp heeft dat bezwaar echter geen schorsende werking, de blokkade blijft dus gelden terwijl erover wordt beslist. Voor noodmaatregelen is de FIU bovendien niet aansprakelijk (§ 51 lid 8 GwBG-E). Mis je in die dagen een verkoop tegen een betere koers, dan kun je daarvoor volgens het ontwerp geen schadevergoeding van de instantie eisen.

Nieuw is de bevoegdheid zelf niet. Al § 40 van de geldende Duitse witwaswet staat de FIU toe beschikkingen over een rekening of effectenrekening te verbieden. Nieuw zijn de uitdrukkelijke vermelding van crypto-accounts en de termijnen. Nu eindigen FIU-maatregelen uiterlijk een maand na het bevel of op de vijfde werkdag nadat de zaak is overgedragen aan het openbaar ministerie. Het ontwerp legt voor de accountblokkade een vaste bovengrens van vijf werkdagen vast. Wil het openbaar ministerie het tegoed langer vasthouden, dan heeft het daarna eigen maatregelen onder het strafprocesrecht nodig, bijvoorbeeld conservatoir beslag.

Monitoringbevel volgens § 52 GwBG-E: toezicht op cryptotransacties op last van de FIU

Een ander nieuw instrument is het monitoringbevel. Volgens § 52 GwBG-E kan de FIU een aanbieder opdragen transacties via bepaalde accounts of zakelijke relaties gedurende een vastgestelde periode gericht te volgen en daarover te rapporteren. Voorwaarde is dat de betrokken personen een aanzienlijk risico vormen op witwassen, daarmee samenhangende strafbare feiten of terrorismefinanciering. Ook hier heeft een bezwaar geen schorsende werking.

Voor klanten van een crypto-exchange is zo'n bevel onzichtbaar. Het verbod op het doorgeven van informatie, in vakjargon het tipping-off-verbod, verbiedt aanbieders nu al klanten te informeren over een melding van een vermoeden van witwassen of een lopende procedure. Een supportmedewerker die bij een blokkade alleen vaag spreekt van een „compliancecontrole”, volgt daarmee vaak een wettelijke plicht. Ons artikel over het opzeggen van een rekening wegens een witwasvermoeden beschrijft welke termijnen bij banken na een melding gelden.

Als tegenwicht voorziet het ontwerp in een onafhankelijke grondrechtenfunctionaris bij de FIU (§ 48 GwBG-E). Die moet toezien op de naleving van de grondrechten bij het werk van de instantie en op mogelijke schendingen wijzen. Hoeveel effect deze functie heeft, valt pas na de start te beoordelen.

Self-custody wallets in het ontwerp: wat § 65 lid 5 GwBG-E toestaat

Voor aanhangers van zelfbewaring, ook self-custody genoemd, is een detail uit § 65 lid 5 GwBG-E interessant. De bepaling somt op welke persoonsgegevens de FIU met geautomatiseerde toepassingen mag analyseren. Naast namen, geboortedata, adressen, e-mailadressen en accountcodes van crypto-accounts staan daar uitdrukkelijk ook „adressen van zelf beheerde cryptowallets”.

Een plicht om privéwallets bij een instantie aan te melden volgt daaruit niet. De bepaling regelt wat de FIU mag doen met gegevens die ze toch al heeft, bijvoorbeeld uit meldingen van verdachte transacties of uit de travel rule voor cryptotransfers. Volgens die regel leggen exchanges bij opnames nu al de walletadressen van ontvangers vast. Het gevolg voor de privacy is toch reëel: is een walletadres eenmaal aan een persoon gekoppeld, dan is op een openbare blockchain zoals die van bitcoin elke betaalstroom van dat adres te volgen.

Zelfbewaring beschermt dus tegen een ander risico dan tegen meekijken. Wie zijn coins met eigen sleutels op een hardware wallet bewaart, kan niet getroffen worden door een FIU-blokkade bij een exchange, omdat er geen account is dat een aanbieder kan opschorten. Anoniem is hij daardoor niet.

Geblokkeerd crypto-account: herkomstbewijs, bezwaar en vrijgave

Toont je exchange opeens geen opnames meer, dan hoeft dat geen FIU-maatregel te zijn. Vaker gaat het om interne controles van de aanbieder, bijvoorbeeld na een grote storting of een opname naar een opvallend adres. Ons artikel over een zelfverklaring bij een crypto-exchange beschrijft zo'n geval. In beide situaties helpen dezelfde documenten.

1. Herkomstbewijs klaarhouden: een herkomstbewijs voor crypto toont aan waar het geld voor je aankopen vandaan komt en langs welke weg de coins op het account kwamen. Daartoe horen bankafschriften van de storting, aankoopbewijzen van eerdere exchanges, belastingrapporten en een lijst van je walletadressen. Een vermogensverklaring van een belastingadviseur kan bij hogere bedragen extra helpen.
2. Schriftelijk navragen bij de aanbieder: vraag via een ticket welke documenten de exchange nodig heeft en lever ze volledig aan. Een reden mag de aanbieder je vanwege het tipping-off-verbod soms niet geven.
3. Termijnen in de gaten houden: een FIU-blokkade van een account moet volgens het ontwerp na vijf werkdagen eindigen, de blokkade van een afzonderlijke transactie na tien werkdagen. Duurt een blokkade langer, dan speelt er een andere grondslag of heeft het openbaar ministerie het overgenomen. Uiterlijk dan hoort de zaak bij een advocaat voor bank- of strafrecht.
4. Vrijgave voor levensonderhoud kennen: de geldende Duitse witwaswet staat de FIU in § 40 lid 5 toe geblokkeerde vermogensbestanddelen op verzoek vrij te geven, voor zover ze het noodzakelijke levensonderhoud of alimentatie dekken. Of het ontwerp deze regel ongewijzigd overneemt, is nog niet gepubliceerd.

Eén praktische conclusie geldt los van de wet: wie zijn hele cryptovermogen bij één exchange aanhoudt, heeft bij elke blokkade geen toegang. Een verdeling over een gereguleerde exchange voor de handel en een eigen wallet voor het langetermijnbezit beperkt dat risico.

Tijdpad van de Duitse antiwitwaswet voor crypto: kabinet, Bundestag, 10 juli 2027

Het ontwerp wordt nog tussen de ministeries afgestemd. Volgens ADVANT Beiten is een kabinetsbesluit nog voor het einde van het jaar gepland. Daarna beraadslagen Bundesrat en Bundestag, en tot die tijd kan er aan de tekst nog veel veranderen, ook aan de termijnen voor accountblokkades. De Europese peildata staan daarentegen vast: de EU-antiwitwasverordening geldt vanaf 10 juli 2027, en uiterlijk op die dag moet Duitsland de zesde antiwitwasrichtlijn hebben omgezet.

Op dezelfde datum gaat een vernieuwing in die velen over het hoofd zien. Vanaf 10 juli 2027 geldt in de hele EU een bovengrens van 10.000 euro voor contante betalingen in het zakelijke verkeer (art. 80 AMLR). Betalingen tussen particulieren zijn uitgezonderd. Het verbod om een woning of ander vastgoed in Duitsland met contant geld of crypto te betalen, bestaat nu al volgens § 16a van de Duitse witwaswet. Het ontwerp neemt het over in § 9 GwBG-E en breidt het uit naar de aankoop van aandelen in vennootschappen die vastgoed in Duitsland bezitten.

Voor crypto-exchanges begint het werk eerder. De aanbieders moeten hun klantgegevens zo inrichten dat die bij de start van de procedure op elk moment opvraagbaar zijn, ook voor accounts zonder eigen blockchainadres. Wie nu een account heeft bij een aanbieder zonder Duitse of Europese vergunning, valt niet onder deze meldplicht, maar verliest wel de bescherming van het Europese toezicht, bijvoorbeeld bij de scheiding van klant- en bedrijfsvermogen.

Rekeningopvraging voor crypto: tot juli 2027 tijd om alles te ordenen

De wet komt er niet van de ene op de andere dag, maar de richting is duidelijk: crypto-accounts worden voor de autoriteiten net zo vindbaar als betaalrekeningen, en blokkades krijgen vaste regels. Drie stappen brengen je in een goede positie.

1. Aanbieder beoordelen: houd je handelsbezit aan bij een platform met een Europese vergunning dat klantgelden gescheiden bewaart. Een selectie vind je bij de gereguleerde crypto-exchanges in vergelijking. Wat MiCA van deze aanbieders vraagt, legt ons overzicht van de MiCA-vergunning uit.
2. Langetermijnbezit zelf bewaren: coins die je jarenlang aanhoudt, staan op een eigen hardware wallet buiten bereik van een accountblokkade. Geschikte apparaten vind je bij de hardware wallets in de test.
3. Documentatie aanvullen: exporteer de geschiedenis van alle exchanges en wallets, ook van gesloten accounts, naar een belastingtool. Zo heb je herkomstbewijs en belastingrapport uit één bron als een exchange of de Duitse belastingdienst erom vraagt. De passende hulpmiddelen vind je bij de belastingtools voor crypto.

(Per 9 november 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)