MiCA-vergunning controleren: waar het in het ESMA-register om gaat

Een MiCA-vergunning is de toestemming om in de Europese Unie cryptodiensten aan te bieden, en in één openbaar register kun je nakijken of jouw aanbieder die heeft: het MiCA-register van de Europese toezichthouder op de effectenmarkten, ESMA. Wie alleen naar de nationale lijst van één lidstaat kijkt, vindt de grote internationale exchanges daar niet eens, en trekt daaruit makkelijk de verkeerde conclusie.

Dit stuk legt uit wat een vergunning precies dekt, waar het Europese register staat, hoe je er zelf in zoekt en hoe je een vermelding herkent die helemaal geen vergunning beschrijft. Waar je als Nederlandse belegger crypto koopt en wat dat kost, staat in onze vergelijking van aanbieders.

Wat een MiCA-vergunning onder verordening 2023/1114 omvat

MiCA staat voor „Markets in Crypto-Assets" en is verordening (EU) 2023/1114. Die verordening geldt rechtstreeks in alle lidstaten en vraagt voor cryptodiensten een vergunning van de toezichthouder. Wie die krijgt, heet aanbieder van cryptoactivadiensten, internationaal CASP voor „crypto-asset service provider".

Cryptoactivadienst is daarbij een verzamelbegrip voor tien duidelijk afgebakende activiteiten. Daartoe horen de bewaring van cryptoactiva voor cliënten, het uitbaten van een handelsplatform, de omwisseling van cryptoactiva tegen euro's of tegen andere cryptoactiva, het uitvoeren van orders, de plaatsing, het ontvangen en doorgeven van orders, advies, vermogensbeheer en overboekingsdiensten. Een vergunning noemt altijd welke van die activiteiten zij dekt.

Dat is het eerste punt waarop een snelle controle misgaat: een vergunning is nooit algemeen. Een aanbieder met een vergunning voor bewaring mag daarmee niet automatisch een handelsplatform uitbaten. Lees in het register dus niet alleen of een naam opduikt, maar ook welke diensten daar vermeld staan.

Het ESMA-register onder artikel 109 MiCA bevat alle vergunningen van de EU

De Europese Autoriteit voor effecten en markten houdt onder artikel 109 MiCA een openbaar register bij. Belangrijk om het te begrijpen: ESMA verleent niemand een vergunning. Die komt altijd van de nationale toezichthouder van de lidstaat van herkomst, in Nederland dus van de AFM, in Ierland van de centrale bank. ESMA verzamelt die meldingen en publiceert ze op één plek.

Zolang ESMA het register nog niet naar haar eigen systemen heeft overgezet, verschijnt het als interimregister van vijf tabellen, die wekelijks opnieuw worden gepubliceerd. Die vijf dekken verschillende dingen: gepubliceerde witboeken, uitgevers van activagerelateerde tokens, uitgevers van e-moneytokens, de aanbieders van cryptoactivadiensten met vergunning en een lijst van niet-conforme ondernemingen. Voor de vraag „heeft mijn exchange een vergunning?" is de vierde tabel de juiste, te vinden via de MiCA-pagina van ESMA.

Het aantal aanbieders dat daar staat, groeit week na week. Verschillende analyses van het register kwamen eind oktober 2026 op 364 tot 384 aanbieders met vergunning, afhankelijk van de peildatum die elke tabel droeg. Een rond getal bestaat dus niet, en dat is geen tekortkoming van de bron, maar een gevolg van het wekelijkse ritme.

Ook de EU-brede route staat in de verordening. Artikel 65 MiCA regelt het grensoverschrijdend aanbieden van diensten: wie in één lidstaat een vergunning heeft, mag na voorafgaande melding in alle andere actief zijn. De sector noemt die melding passporting, en dat verklaart waarom een exchange die je dagelijks gebruikt niet op de lijst van jouw eigen toezichthouder hoeft te staan.

Zo controleer je de vergunning van een aanbieder zelf in twee minuten

De kortste weg loopt via het Europese register, in deze volgorde:

1. De exacte statutaire naam opzoeken. Die staat in het colofon of in de gebruiksvoorwaarden van de aanbieder, nooit in de merknaam van de app. Achter „Bitvavo" zit Bitvavo B.V., achter „Bitpanda" afhankelijk van de dienst een van meerdere vennootschappen. Zonder de juridische naam vind je in geen enkel register iets.
2. In het ESMA-register nakijken. Daar zoek je die naam in de tabel van aanbieders van cryptoactivadiensten. De regel noemt de lidstaat van herkomst, de bevoegde autoriteit, de datum van de vergunning en de lijst van toegestane diensten. Juist die lijst bepaalt of de dienst die je wilt gebruiken, gedekt is.

Vind je de naam daar niet, dan zijn er drie nuchtere verklaringen, en meestal kom je zonder navragen verder: de naam is verkeerd gespeld of is alleen een merk. Of de vergunning is net verleend en nog niet ingeschreven, want tussen het besluit van een autoriteit en de inschrijving in het wekelijks vernieuwde register kunnen dagen liggen. Of er is geen vergunning.

Stablecoins staan in andere tabellen dan exchanges

Bij stablecoins geldt een andere logica, en dat leidt regelmatig tot verwarring. MiCA kent twee soorten van die tokens: e-moneytokens, die naar één officiële munt verwijzen, en activagerelateerde tokens, die op iets anders leunen, bijvoorbeeld op een korf van munten of op een edelmetaal. Beide hebben een uitgever met vergunning en een gepubliceerd witboek nodig, en beide hebben in het interimregister hun eigen tabel.

Het gevolg is dat een token verhandelbaar kan zijn op een exchange met vergunning, zonder zelf een uitgever met vergunning te hebben. Precies dat geval treft nu het getokeniseerde goud PAXG: zoals we op 28 oktober 2026 berichtten, ontbreekt de MiCA-vergunning van het token, en daarom stopt Coinbase de handel voor cliënten in de Europese Economische Ruimte per 30 oktober.

Controleer bij een stablecoin dus twee dingen apart: de uitgever van het token en de handelsplaats waar je het koopt.

De waarschuwingslijst van ESMA noemt firma's die zonder vergunning actief zijn

De vijfde tabel van het interimregister is die waarover het minst wordt geschreven, en voor beleggers de meest praktische. Daar staan ondernemingen waarvan een nationale toezichthouder heeft gemeld dat ze cryptodiensten in de EU aanbieden zonder daarvoor een vergunning te hebben. Verschillende analyses telden daar eind oktober 2026 tussen 173 en 178 vermeldingen, weer afhankelijk van de peildatum van elke tabel.

Een vermelding daar is geen rechterlijke uitspraak. Het is een signaal van een toezichthouder, en het is duidelijk steviger dan welke beoordeling op een vergelijkingssite ook. Duikt een aanbieder waar jij geld hebt staan in die tabel op, dan is dat het moment om over een opname na te denken, en wel voordat betaaldienstverleners of banken overboekingen aan die begunstigde stoppen.

De waarschuwingslijst verklaart ook waarom sommige platforms in delen van de EU niet meer bereikbaar zijn of alleen nog met beperkingen werken. Een ontbrekende vergunning slaat onmiddellijk door op de toegang.

Twee vermeldingen die op een vergunning lijken en het niet zijn

Bij het lezen van het register kom je begrippen tegen die regulatorisch klinken en iets anders betekenen. De twee die het vaakst verwarring geven:

• Een representatiekantoor. Een representatiekantoor mag adverteren en contacten onderhouden, maar geen zaken sluiten. Dat is een rol, geen toestemming.
• Een gepubliceerd witboek. Een witboek in het register bewijst dat een uitgever aan zijn informatieplicht heeft voldaan. Het is geen toets van het bedrijfsmodel en al helemaal geen vergunning van de uitgevende firma.

Wat de vergunning oplevert en waar haar bescherming stopt

Een MiCA-vergunning verplicht de aanbieder tot eigen vermogen, tot scheiding van cliëntengeld en eigen vermogen, tot een klachtenloket en tot rapportage aan de toezichthouder. Dat is een echt verschil met een aanbieder zonder vergunning, en bij een geschil heb je daarmee een bevoegde autoriteit.

Wat de vergunning niet oplevert, is net zo belangrijk. Er wordt geen koers en geen rendement toegezegd. Een depositogarantie vervangt de vergunning evenmin, want cryptoactiva vallen niet onder de bescherming van banktegoeden. En zij voorkomt geen faillissement: valt een aanbieder met vergunning om, dan bepaalt de kwaliteit van de vermogensscheiding wat er van jouw tegoeden terugkomt. Daarom blijft eigen bewaring voor grotere posities het alternatief waarmee het tegenpartijrisico helemaal te vermijden is.

Een laatste punt over het moment: een vergunning kan worden ingetrokken, en aanbieders geven diensten ook vrijwillig op. Een vermelding die je in het voorjaar zag, bewijst niets voor vandaag. Voor een grotere storting is een nieuwe blik in het register dus de moeite waard, die kost twee minuten.

MiCA-vergunning: het ESMA-register bevat alle vergunningen van de EU

Eén register beantwoordt de vraag betrouwbaar, mits je de juiste tabel neemt. Zo kom je aan een stevig antwoord:

1. De statutaire naam uit het colofon halen en in het ESMA-register zoeken. De regel zegt je meteen uit welke lidstaat de vergunning komt en welke autoriteit haar heeft verleend.
2. De toegestane diensten naast je eigen gebruik leggen. Bewaring, handelsplatform en omwisseling zijn drie verschillende vergunningen. Alleen wat daar staat, is gedekt.
3. Bij stablecoins de uitgever apart nakijken en de waarschuwingslijst langslopen. Een token zonder uitgever met vergunning verdwijnt vroeg of laat uit de Europese handel, zoals het geval PAXG eind oktober 2026 laat zien. Voor grotere posities blijft eigen bewaring de weg die je onafhankelijk maakt van een aanbieder: zie de hardware-wallet-vergelijking.

(Per 28 oktober 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)