Wat zijn altcoins? 84 munten boven een miljard dollar en het verschil met bitcoin

Een altcoin is elke cryptomunt behalve bitcoin. Het woord is samengesteld uit „alternative coins”, en daarmee is de definitie eigenlijk al compleet: er is bitcoin, en er is al het andere. Hoe groot dat „al het andere” is, valt te becijferen. Op 23 oktober 2026 staat er achter de alternatieven ongeveer 1,22 biljoen dollar, oftewel 42,62 procent van de totale cryptomarkt van 2,86 biljoen dollar. Echt gewicht hebben daarvan echter maar 84 munten, want zoveel komen er überhaupt boven een miljard dollar uit.

Welke altcoins wij op dit moment volgen, met koers, aanleiding en risico, staat in onze maandelijks bijgewerkte lijst van de beste cryptomunten om te kopen.

Daarmee is het begrip even nuttig als misleidend. Het verdeelt een markt met duizenden noteringen over twee bakjes, waarvan er een vrijwel alles bevat: stablecoins die nooit in koers horen te stijgen, platformtokens voor smart contracts, memecoins zonder techniek erachter en verpakte versies van bitcoin zelf. Dit artikel laat zien welke soorten altcoins er bestaan, hoe je ze uit elkaar houdt, wat de Europese MiCA-regels betekenen en waarom een kwart van de altcoin-kapitalisatie bij nader inzien helemaal geen alternatief voor bitcoin is.

Altcoin: de definitie in één zin

Altcoin is de naam voor elke cryptomunt die geen bitcoin is. Die afbakening is historisch van aard en heeft met techniek weinig te maken. Bitcoin kwam in 2009 als eerste, alles wat later kwam werd het alternatief, ongeacht of het hetzelfde doel nastreeft. Daarom vallen onder het begrip dingen die onderling weinig gemeen hebben.

Een voorbeeld maakt het verschil duidelijk. Ethereum is met 293,4 miljard dollar de grootste altcoin en staat voor 10,25 procent van de totale markt. Als digitaal geld concurreert het echter niet met bitcoin; het is een platform voor programma's die op een blockchain draaien. Tether, met 182,6 miljard dollar de op een na grootste altcoin, is daarentegen gekoppeld aan de Amerikaanse dollar en moet juist niet stijgen. Beide zijn altcoins. Verder houdt de overeenkomst op.

Voor jou als belegger betekent dit: het begrip helpt om de markt in te delen, niet om een belegging te kiezen. Wie „in altcoins wil beleggen”, heeft daarmee ongeveer net zoveel besloten als iemand die „in aandelen behalve Shell” wil stappen.

Waarom het woord altcoin uit 2011 stamt

De herkomst van het woord laat zich goed dateren. Tot 2011 bestond er in de praktijk alleen bitcoin. Toen verschenen de eerste afsplitsingen en nabouwsels, waarvan Litecoin de bekendste werd: hetzelfde basisidee, maar met kortere bloktijden en een ander rekenalgoritme. Pas daardoor ontstond de behoefte aan een verzamelwoord, en „altcoin” was op de Engelstalige fora van die tijd de voor de hand liggende afkorting.

Die voorgeschiedenis verklaart een eigenaardigheid die tot vandaag doorwerkt. De vroege altcoins waren technische varianten van bitcoin en wilden hetzelfde doen, alleen sneller of goedkoper. De belofte van de „betere bitcoin” kleurt de verwachtingen rond altcoins nog altijd, hoewel de grote projecten van nu iets totaal anders doen. Ethereum startte in 2015 met smart contracts, dus met overeenkomsten die zichzelf uitvoeren, en verschoof daarmee de hele categorie.

Een begrip uit 2011 beschrijft de markt van 2026 dus nog maar onnauwkeurig. Het is blijven hangen omdat het handig is, en omdat de bitcoin-dominantie als kengetal ervan afhangt.

42,62 procent van de cryptomarkt: hoe groot de altcoinmarkt echt is

Voor dit artikel hebben we de markt op 23 oktober 2026 zelf geteld. De uitkomst:

Het kengetal hierachter heet bitcoin-dominantie: het aandeel van bitcoin in de totale marktkapitalisatie van alle cryptomunten. Dat is de gangbaarste manier om de kracht van altcoins te meten, want wat bitcoin niet in handen heeft, hebben zij.

Hier loont het om naar de onscherpte te kijken, omdat die groter is dan het getal doet vermoeden. Twee grote marktdatasites geven op dezelfde dag verschillende waarden: 57,34 procent dominantie bij de ene aanbieder, 59,43 procent bij de andere. De oorzaak ligt in wat er wordt meegeteld. De een telt 11.351 cryptomunten, de ander 22.457, en wie meer miniprojecten meerekent, komt op een ander totaal en dus op een ander bitcoinaandeel. De dominantie is daarom geen exacte grootheid, eerder een schatting met een marge van ongeveer twee procentpunten.

In de praktijk betekent dit: als richtingaanwijzer is de dominantie goed bruikbaar. Stijgt ze, dan doet bitcoin het beter dan de rest; daalt ze, dan nemen de alternatieven het over. Een beslissing laten afhangen van losse tienden van een procent is daarentegen niet verstandig. Hoe je die verschuiving in realtime afleest, staat in ons artikel over het herkennen van een altcoin season.

Welke soorten altcoins zijn er?

Zinvol indelen lukt alleen op basis van het doel. Zes soorten altcoins dekken vrijwel de hele markt af.

Platform-altcoins

Deze projecten bieden een blockchain waarop andere programma's draaien. De munt betaalt voor de rekenkracht. Ethereum is het voorbeeld, Solana met 61,6 miljard dollar de bekendste uitdager. Vakterm voor die programma's: dApps, gedecentraliseerde applicaties die zonder exploitant op de blockchain worden uitgevoerd.

Betaal-altcoins

Hier draait het om het verplaatsen van geld, zo snel en goedkoop mogelijk. XRP staat met 83,2 miljard dollar aan de top van deze groep, Litecoin is de historische vertegenwoordiger. De transactietijden liggen hier op seconden in plaats van minuten, en juist daarmee maken de projecten reclame.

Stablecoins

Een stablecoin is een token waarvan de koers aan een vaste waarde is gekoppeld, meestal een op een aan de Amerikaanse dollar. Tether en USD Coin (USDC) zijn de grootste. Beide dienen als parkeerplaats tussen twee transacties en als rekeneenheid in de handel. Waardevastheid is hier het product; koerspotentieel hoort er niet bij.

Privacy coins

Deze munten verhullen wie aan wie betaalt. Monero is met 11,4 miljard dollar de grootste. Anonimiteit is hun kenmerk en tegelijk hun probleem bij de toezichthouder: meerdere grote handelsplatforms bieden Monero in Europa niet meer aan.

Interoperabiliteits-altcoins

Deze groep verbindt verschillende blockchains, zodat waarde tussen die blockchains kan bewegen. Polkadot en Cosmos horen erbij, net als orakelprojecten zoals Chainlink met 9,3 miljard dollar, die externe gegevens naar de blockchain halen.

Memecoins

Hier ontbreekt de technische ambitie, en de koers leeft van aandacht. Dogecoin is met 13,8 miljard dollar de grootste memecoin en staat daarmee boven gevestigde techprojecten. Dat is de eerlijkste aanwijzing dat marktkapitalisatie en inhoud in de cryptomarkt flink uit elkaar kunnen lopen.

Een kwart van de altcoin-kapitalisatie bestaat uit stablecoins en verpakte tokens

Nu volgt de bevinding die het getal van 42,62 procent in een ander licht zet. We hebben de 30 grootste cryptomunten doorgelicht op wat ze werkelijk zijn. De uitkomst verschuift het beeld aanzienlijk:

• 269,2 miljard dollar zit in stablecoins. Dat is 22,1 procent van de totale altcoin-kapitalisatie, en dat geld is aan de dollar gekoppeld, doet dus aan geen enkele koersbeweging mee.
• 62,3 miljard dollar zit in verpakte en gestakete tokens zoals Lido Staked Ether, Wrapped Bitcoin of Coinbase Wrapped BTC. Dat is nog eens 5,1 procent, en daarachter zitten bitcoin en ether zelf, alleen in een andere verpakking en op een andere blockchain.

Samen is dat 27,2 procent van de altcoin-som die bij nader inzien helemaal geen alternatief voor bitcoin vormt. Wrapped Bitcoin is bitcoin. Lido Staked Ether is ether. Tether wil nooit stijgen. Trek je deze drie groepen af, dan blijft er van de 42,62 procent ongeveer 31 procent over voor zelfstandige projecten met een eigen koersrisico.

Dat heeft een praktisch gevolg voor de dominantie als kengetal: een dalende bitcoin-dominantie betekent niet per se dat beleggers naar altcoinprojecten overstappen. De daling kan ook alleen betekenen dat er meer geld in stablecoins geparkeerd staat en aan de zijlijn wacht. Wie het getal als stemmingsmeter leest, moet daarom altijd nagaan welke groep is gegroeid.

XRP is nooit gemined: waar de altcoin-definitie vaag wordt

Volgens de gangbare definitie is XRP een altcoin, omdat XRP geen bitcoin is. Toch wordt de vraag vaak gesteld, en daar zijn twee begrijpelijke redenen voor.

De eerste is technisch. XRP is nooit gemined, maar bij de oprichting in zijn geheel aangemaakt; er is dus geen proof of work en geen blokbeloning. Wie een altcoin opvat als „cryptomunt die werkt zoals bitcoin”, ziet XRP buiten de boot vallen. De tweede reden is gewoonte: in de praktijk bedoelen veel mensen met „altcoins” de kleinere munten en tellen ze de grootste namen apart.

Voor de indeling betekent dit: de definitie is eenduidig, het spraakgebruik niet. Lees je een marktoverzicht, kijk dan of Ethereum en XRP in het genoemde altcoincijfer zijn meegenomen. Alleen Ethereum scheelt al 10,25 procent.

Smart contracts en dApps: wat altcoin Ethereum anders doet dan bitcoin

Een smart contract is een programma dat op een blockchain staat en zichzelf uitvoert zodra vastgelegde voorwaarden zijn vervuld, zonder dat iemand het hoeft aan te zetten of goed te keuren. Dat is het beslissende verschil tussen bitcoin en de grootste altcoin, en het verklaart waarom de twee nauwelijks vergelijkbaar zijn.

Bitcoin kan in de kern één ding: waarde van A naar B overboeken en dat fraudebestendig vastleggen. Ethereum kan programma's uitvoeren. Op die basis zijn handelsplatforms zonder exploitant ontstaan, leningen zonder bank en marktplaatsen voor non-fungible tokens. Het Ethereum-project beschrijft deze functies uitgebreid op zijn eigen website.

De prijs daarvoor is complexiteit. Elk smart contract is software en kan fouten bevatten, en een fout in een contract dat geld beheert, kost geld. Vrijwel alle grote verliezen in de cryptomarkt van de afgelopen jaren zijn terug te voeren op gebrekkige contracten of gekaapte bruggen tussen blockchains, en niet op gekraakte versleuteling. Wie een platform-altcoin aanhoudt, draagt dat extra risico mee.

Proof of Work en Proof of Stake: de twee bouwvormen van altcoins

Elke blockchain heeft een methode nodig waarmee de deelnemers het eens worden over de geldige stand. Twee methoden domineren, en dat is het nuttigste technische verschil tussen altcoins.

Proof of Work laat computers wedijveren om de oplossing van een rekenpuzzel; wie die vindt, mag het volgende blok toevoegen en krijgt daarvoor nieuwe munten. Bitcoin werkt zo, Litecoin en Monero ook. Het voordeel is een zeer robuuste beveiliging, het nadeel een hoog stroomverbruik.

Proof of Stake verdeelt dat recht op basis van inzet: wie munten vastzet, mag meebeslissen en ontvangt een vergoeding, maar riskeert die inzet bij wangedrag. Ethereum stapte in 2022 over op deze methode, Solana en Cardano gebruiken haar vanaf het begin. Het stroomverbruik daalt daardoor drastisch, en er ontstaat een rendement op aangehouden munten.

Hoe de fiscus naar dat stakingrendement kijkt, lees je op onze pagina over crypto-belasting.

Risico's: wat er met altcoins buiten de top 100 gebeurt

De verdeling in de altcoinmarkt is extreem scheef, en dat is het belangrijkste risico. Onze telling van 23 oktober 2026 levert dit op:

Afhankelijk van de aanbieder worden er op de markt echter 11.351 tot 22.457 cryptomunten geteld. Zelfs bij het lagere aantal halen dus zo'n 9.800 projecten nog niet eens een miljoen dollar. Dat is geen beleggingscategorie meer, eerder een restgroep waarin nauwelijks wordt gehandeld.

Daaruit volgen vier risico's die zich bij kleine altcoins geregeld voordoen:

• Geen verhandelbaarheid. Zonder kopers is er geen koers. Een munt kan in je portefeuille staan met een waarde die je niet kunt verzilveren, omdat bij verkoop al kleine bedragen de koers verschuiven.
• Delisting. Handelsplatforms schrappen tokens als het volume ontbreekt. Daarna volgt een opnametermijn, en wie die mist, komt nog maar moeilijk bij zijn tegoed. Wij berichten doorlopend over zulke termijnen, omdat ze regelmatig voorkomen.
• Stopzetting van het project. Ontwikkelteams stoppen met hun werk. De token bestaat technisch gezien verder, zonder dat iemand hem onderhoudt.
• Fraude. Bij projecten zonder geschiedenis en zonder controleerbare besteding van middelen is het risico op totaalverlies reëel. Een token is in enkele minuten aangemaakt; dat er een bestaat, zegt nog niets over de kwaliteit.

Een nuchtere maatstaf helpt hier meer dan welke verwachting ook: hoe lager op de ranglijst, hoe meer je zelf moet nagaan, en hoe groter het deel van het risico dat met het afzonderlijke project te maken heeft en niet met de cryptomarkt als geheel.

MiCA en AFM: hoe altcoins in Europa zijn gereguleerd

Sinds de Europese verordening betreffende markten in cryptoactiva, kortweg MiCA, heeft elke aanbieder van cryptodiensten in de EU een vergunning nodig. In Nederland houdt de AFM daar toezicht op.

Voor jou als belegger zijn daarbij drie punten belangrijk, en ze worden vaak door elkaar gehaald.

Ten eerste: de regulering gaat over de aanbieder en niet over de munt. Een vergunning zegt iets over hoe het handelsplatform klantgeld bewaart en administreert. Over de kwaliteit van een altcoin zegt ze niets. Een gereguleerd platform kan memecoins aanbieden, en de meeste doen dat ook.

Ten tweede: voor stablecoins gelden strengere regels dan voor andere altcoins. Er zijn aparte voorschriften voor reserves en voor terugbetaling, waardoor sommige dollar-stablecoins in de EU niet meer vrij worden aangeboden.

Ten derde: een vergunning uit een andere EU-lidstaat geldt ook in Nederland. Een aanbieder met een vergunning uit bijvoorbeeld Ierland mag Nederlandse klanten bedienen, ook zonder eigen inschrijving bij de AFM. Controleer bij twijfel welke toezichthouder een aanbieder noemt, en zoek niet alleen naar een Nederlandse registratie. Welke aanbieders je in Nederland kunt gebruiken, vergelijk je in ons overzicht om bitcoin te kopen.

Een praktisch gevolg van het kader raakt de privacy coins: omdat betalingen herleidbaar moeten zijn, hebben meerdere grote handelsplatforms Monero en vergelijkbare munten in Europa van de lijst gehaald. Bij deze categorie is verhandelbaarheid in Europa dus de eerste vraag en niet de laatste.

Altcoins kopen: spread, aanbod en bewaring

Bij de aankoop verschillen altcoins op drie punten van bitcoin, en die werken door in de kosten.

Het aanbod bepaalt de toegang. Grote handelsplatforms bieden enkele honderden munten aan, brokers vaak maar een paar dozijn. Een munt uit de middenmoot is bij een broker vaak helemaal niet verhandelbaar, en via de beleggingsrekening van je bank vrijwel nooit.

De spread weegt zwaarder dan de transactiekosten. Bij bitcoin ligt het verschil tussen aan- en verkoopkoers vaak in de orde van promilles, bij kleinere altcoins kan het meerdere procenten bedragen. Dat verschil betaal je onzichtbaar bij de aankoop en nog eens bij de verkoop. Het staat in geen enkele tarieventabel, maar bij altcoins is het meestal de grootste kostenpost.

Bewaring is bij altcoins bewerkelijker. Wie zijn munten zelf wil beheren, heeft een wallet nodig die de betreffende blockchain ondersteunt. Veel hardwareapparaten ondersteunen bitcoin en Ethereum met de tokens die daarop draaien, maar niet elke zelfstandige blockchain. Controleer die ondersteuning voordat je de munt koopt, en niet erna.

Altcoins: 84 van ruim 11.000 hebben echt gewicht

De markt naast bitcoin is groot, maar niet breed: de inhoud zit in een paar dozijn projecten, en ruim een kwart van de altcoin-som bestaat uit stablecoins en verpakte munten die helemaal geen alternatief voor bitcoin willen zijn. Wie dat weet, leest elk marktoverzicht anders. Drie stappen die daaruit volgen:

1. Kijk eerst naar de verhandelbaarheid, dan naar het verhaal. Staat je kandidaat op een platform dat je kunt gebruiken, en hoe groot is het verschil tussen aan- en verkoopkoers? Een blik in onze vergelijking van aanbieders maakt duidelijk waar de munt überhaupt te koop is.
2. Regel de bewaring voor de aankoop. Voor munten die langer blijven liggen, hoort de vraag naar de ondersteunde blockchain vooraan. Welk apparaat welke netwerken ondersteunt, staat in de hardware-wallet-vergelijking.
3. Leg je transacties vast voordat je gaat ruilen. Elke ruil tussen twee altcoins is een transactie met tijdstip, hoeveelheid en koers, en wie die pas achteraf reconstrueert, betaalt met tijd. Wat dat fiscaal betekent, staat op onze pagina over crypto-belasting.

(Per 23 oktober 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)