De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen financieel advies. Beleggen in cryptovaluta brengt hoge risico's met zich mee. Doe altijd je eigen onderzoek.

Wat is Zcash? ZEC, versleutelde betalingen en de EU-deadline in juli 2027

Zcash is bitcointechniek met versleuteling naar keuze: zero-knowledge-bewijzen verbergen afzender, ontvanger en bedrag. Dit profiel legt de techniek, het aanbod, NU7, het Dev Fund uit en wat de EU-regel vanaf juli 2027 betekent voor beleggers in Europa.

Oplichtend Zcash-logo op de achterwand van een donker datacenter tussen twee rijen serverracks
14 min. leestijd
Delen:

Zcash is een cryptomunt die betalingen desgewenst volledig versleutelt: afzender, ontvanger en bedrag blijven dan onzichtbaar voor buitenstaanders, terwijl het netwerk toch controleert of de betaling geldig is. De munt heet ZEC, ging op 28 oktober 2016 van start en is gebaseerd op de code van Bitcoin, aangevuld met een techniek die zero-knowledge-bewijs heet. Wie vraagt wat Zcash is, krijgt dus het korte antwoord: bitcoin met ingebouwde privacy, die je per betaling aan of uit kunt zetten.

Waarom dat juist nu gewicht heeft: in november 2026 hoort Zcash bij de grootste cryptomunten. Volgens CoinGecko kostte Zcash (ZEC) op maandagmiddag 16 november zo'n 854 dollar of 776 euro, bij een marktwaarde van ruim 13 miljard euro en plaats 11. Tegelijk stemmen houders over het geld voor de ontwikkelaars en tikt de klok van een EU-regel die Europese exchanges vanaf 10 juli 2027 bepaalde rekeningen voor anonimiserende munten verbiedt. Dit profiel legt de techniek, het aanbod en de geschiedenis uit, en wat daaruit volgt voor beleggers in Europa.

Zcash in één zin: bitcointechniek met zero-knowledge-bewijzen

Zcash neemt veel over van wat bitcoin bekend maakte. Nieuwe munten ontstaan via proof of work, dus via rekenwerk van miners die blokken aan de blockchain toevoegen en daarvoor worden beloond. Het aanbod is begrensd op 21 miljoen ZEC, en elke vier jaar halveert de beloning voor nieuwe blokken. Ook de codebasis kwam oorspronkelijk uit Bitcoin Core. Technisch was Zcash dus een fork, maar wel met een eigen blockchain vanaf blok nul en zonder kopie van de bitcoinsaldi.

Het verschil zit in een tweede soort transacties. Bij bitcoin is elke betaling openbaar: wie een bitcoinadres kent, ziet elke inkomende en uitgaande betaling en elk bedrag, voorgoed. Zcash kent die openbare transacties ook, maar daarnaast afgeschermde betalingen die versleuteld op de blockchain staan. Een zero-knowledge-bewijs (in het Engels zero knowledge proof) is een cryptografische methode waarmee iemand aantoont dat een bewering klopt, zonder de onderliggende gegevens prijs te geven. Bij Zcash luidt die bewering: deze betaling is gedekt, er wordt geen munt dubbel uitgegeven en de som klopt.

Voor privacy is dat een grote stap. Lange tijd betekende privacy bij crypto dat je van adres wisselde en hoopte dat mixdiensten de rest deden. Zcash legt de bescherming in het protocol zelf, dus in de regels waarmee elke node in het netwerk betalingen accepteert.

Wie heeft Zcash ontwikkeld? Van het Zerocash-paper tot de start in oktober 2016

Het idee komt uit de wetenschap. In 2013 beschreef een groep rond cryptograaf Matthew Green van de Johns Hopkins University het protocol Zerocoin, een methode om bitcoinbetalingen achteraf te anonimiseren. Een jaar later volgde het veel krachtigere Zerocash, waaraan naast Green onder anderen Eli Ben-Sasson en Eran Tromer meeschreven. Zerocash gebruikte als eerste zk-SNARKs om volledige betalingen te verbergen en niet alleen hun herkomst.

Uit dat paper groeide een bedrijf. Informaticus Zooko Wilcox-O'Hearn richtte de latere Electric Coin Company op, die Zcash tot aan de lancering ontwikkelde. Op 28 oktober 2016 ging het hoofdnetwerk live. Die start is nog altijd legendarisch: omdat er in het begin bijna geen munten bestonden, schoot de koers op sommige exchanges naar enkele duizenden dollars. CoinGecko noteert als recordhoogte 3.192 dollar, bereikt op de eerste dag, een waarde die eerder de schaarste van die eerste uren laat zien dan een echte waardering.

Sinds 2017 bestaat daarnaast de Zcash Foundation zonder winstoogmerk, die onder meer Zebra beheert, een tweede, onafhankelijk geschreven software voor netwerknodes. Dat meerdere organisaties aan hetzelfde protocol werken, is zo bedoeld, maar zorgt geregeld voor ruzie over geld en koers. Daarover verderop meer.

zk-SNARKs: hoe Zcash een transactie controleert zonder haar te tonen

zk-SNARK staat voor "zero-knowledge succinct non-interactive argument of knowledge". Vrij vertaald: een kort bewijs zonder kennisoverdracht, dat de controleur zonder wedervragen kan nagaan. Voor een afgeschermde Zcash-betaling berekent de wallet van de afzender zo'n bewijs. De nodes in het netwerk controleren alleen dat bewijs en zien daarbij afzender, ontvanger noch bedrag.

Hoe voorkomt het netwerk dan dat iemand geld twee keer uitgeeft? Elke afgeschermde munt maakt bij het uitgeven een unieke waarde aan, een zogeheten nullifier. Die verraadt niet welke munt is uitgegeven, maar kan geen tweede keer opduiken. Verschijnt dezelfde nullifier opnieuw, dan weigeren de nodes de betaling. Samen met het bewijs dat de bedragen aan beide kanten overeenkomen, levert dat een boekhouding op die klopt, hoewel niemand de posten kan lezen.

De prijs daarvoor is rekenkracht. Vroege Zcash-wallets hadden voor één bewijs nog tientallen seconden en meerdere gigabytes werkgeheugen nodig. Met de upgrades Sapling in 2018 en NU5 in mei 2022 daalde de inspanning zo ver dat afgeschermde betalingen nu op een smartphone werken.

Transparante en afgeschermde adressen: t-adres, shielded pool en viewing key

Zcash kent twee werelden. Transparante adressen, die met een "t" beginnen en daarom t-adressen heten, werken als bitcoinadressen: saldi en bewegingen zijn openbaar. Afgeschermde adressen (in het Engels shielded) bewaren hun munten in een shielded pool, een versleuteld deel van de blockchain. Sinds een paar jaar bundelen zogeheten unified addresses beide soorten in één adres; de wallet kiest dan zelf de meest private route die de ontvanger ondersteunt.

Het belangrijkste verschil met pure anonimiteitsmunten: afgeschermde betalingen zijn optioneel. Veel exchanges werken nog altijd met transparante adressen, en wie ZEC van een exchange naar een t-adres stuurt, laat hetzelfde openbare spoor achter als bij bitcoin. Hoeveel ZEC echt afgeschermd staat, schommelt: analyses van Blockworks en data van het Zcash-dashboard noemen voor 2026 aandelen tussen ruim een kwart en bijna een derde van de omloop, eind maart zo'n 31 procent en half september zo'n 29 procent.

Voor bedrijven en belastingzaken is er de viewing key, een leessleutel. Wie die deelt, geeft een ander, bijvoorbeeld een belastingadviseur of een controleur, inzage in de eigen afgeschermde betalingen, zonder dat die persoon geld kan verplaatsen. Zcash is daarmee eerder een systeem met vertrouwelijkheid naar keuze dan een machine voor anonimiteit tegen elke prijs.

Dichte envelop met rode lakzegel naast een open, onbeschreven ansichtkaart op een donkere houten tafel
Ansichtkaart of verzegelde brief: bij Zcash bepaalt het adres of afzender, ontvanger en bedrag openbaar leesbaar zijn.

Trusted setup, Halo 2 en Ironwood: de veiligheidsgeschiedenis van de shielded pools

De eerste zk-SNARKs van Zcash hadden een trusted setup nodig, een eenmalige ceremonie waarin geheime startwaarden werden gemaakt en daarna vernietigd moesten worden. Had iemand die waarden bewaard, dan had hij ongemerkt nieuwe munten kunnen maken. Bij de start in 2016 voerden zes deelnemers de ceremonie uit; in 2018 volgde voor Sapling een grotere ronde met veel deelnemers, van wie er maar één eerlijk hoefde te zijn. Met NU5 kwam in 2022 de shielded pool Orchard, gebaseerd op het bewijssysteem Halo 2, dat helemaal zonder trusted setup werkt.

Toch moest Orchard in 2026 worden vervangen. Eind mei ontdekten ontwikkelaars een zwakke plek in de controlelogica van Orchard, die in theorie ongemerkt vervalsen van ZEC mogelijk had gemaakt. Een geval van misbruik is niet bekend. Het antwoord was de upgrade Ironwood, die volgens The Block op 28 juli 2026 actief werd en een nieuwe shielded pool invoerde. Orchard accepteert sindsdien alleen nog opnames; saldi verhuizen stap voor stap naar Ironwood.

Voor houders is dat de nuchtere les: cryptografie met zoveel rekenlogica kan fouten bevatten. De gescheiden pools werken daarbij als beveiliging, want het netwerk houdt per pool precies bij hoeveel erin gaat en eruit komt. Een fout in één pool kan zo niet onbeperkt doorwerken in de rest van de geldhoeveelheid.

Aanbod van ZEC: 21 miljoen munten, proof of work en halving

Het aanbod van Zcash volgt het voorbeeld van bitcoin. Er komen hoogstens 21 miljoen ZEC; volgens CoinGecko waren er op 16 november zo'n 17,04 miljoen in omloop, ruim 81 procent. Nieuwe munten ontstaan bij het minen met het algoritme Equihash, dat veel werkgeheugen vraagt en aanvankelijk videokaarten bevoordeelde; nu domineren gespecialiseerde miningapparaten.

De beloning per blok halveert ongeveer elke vier jaar. De eerste halving vond plaats in november 2020, de tweede in november 2024, de derde staat gepland voor 2028. Volgens Blockchair kwamen er in de afgelopen 24 uur zo'n 1.590 nieuwe ZEC bij, tegen de huidige koers ruim 1,3 miljoen dollar per dag. De kosten zijn laag: een gewone Zcash-transactie kostte de laatste tijd zo'n twee dollarcent.

Een detail dat veel kopers verrast: niet de hele blokbeloning gaat naar de miners. 20 procent gaat naar de financiering van de ontwikkeling; daarover gaat het deel over het Dev Fund. Zcash is daarmee een van de weinige grote proof-of-work-munten waarbij de ontwikkeling rechtstreeks uit de geldcreatie wordt betaald.

NU7: sinds november 2026 komt er elke 25 seconden een Zcash-blok bij

De jongste grote upgrade heet NU7, kort voor Network Upgrade 7. De kern staat in ZIP 218: de beoogde tijd tussen twee blokken daalt van 75 naar 25 seconden. Een betaling krijgt haar eerste bevestiging daardoor gemiddeld drie keer zo snel. Om de geldhoeveelheid gelijk te houden, wordt de beloning per blok door drie gedeeld en telt de periode tussen twee halvings voortaan drie keer zoveel blokken. Als activeringshoogte noemt het document blok 3.543.405.

De omschakeling is in het netwerk zichtbaar. Volgens Blockchair werden in de 24 uur tot maandagmiddag 3.472 blokken gevonden, gemiddeld dus één per 25 seconden. NU7 schakelt bovendien de oudste shielded pool, Sprout, uit: wie daar nog saldo had, moest dat vooraf overzetten.

In de praktijk betekent dat: ZEC is beter dan vroeger geschikt voor betalingen waarbij iemand staat te wachten, zoals aan een kassa of bij het overzetten tussen wallets. Het effect op de koers is een andere vraag, en dat valt uit de upgrade alleen niet af te leiden.

Dev Fund en ZCG: wie de ontwikkeling van Zcash betaalt en waarover houders stemmen

Het Dev Fund is het deel van de blokbeloning dat naar de ontwikkeling gaat. Volgens ZIP 1016 is dat nu 20 procent: 8 procent gaat naar Zcash Community Grants (ZCG), een comité dat onafhankelijke ontwikkelaars en walletprojecten steunt, 12 procent belandt in een pot waarover de ZEC-houders zelf stemmen. Een bijdrage uit die pot geldt alleen als minstens 420.000 ZEC aan de stemming meedoen en een gewone meerderheid instemt. De regeling loopt tot de derde halving.

Door de koersstijging van dit jaar is de ZCG-pot zo gegroeid dat hij een twistpunt werd. Van 16 tot en met 30 november 2026 stemmen ZEC-houders en gremia uit de community daarom over de toekomst ervan; volgens de organisatoren staan onder meer behoud, opheffing en een model waarin 50.000 ZEC uit de omloop verdwijnen op het stembiljet. De uitslag is een peiling, geen automatisch besluit. Wie mag stemmen en hoe, lees je in ons overzicht van de Zcash-stemming van 12 november.

Voor beleggers is het bestuur een eigen risicofactor. Op 3 november zakte ZEC op één dag 11 procent toen de ruzie over het ZCG-geld escaleerde, zoals we toen meldden. Of de stemming het conflict beëindigt, blijkt op zijn vroegst in december.

Zcash of Monero? Privacy naar keuze tegenover ingebouwde privacy

De bekendste concurrent is Monero. Beide gelden als privacy coins, dus cryptomunten die betaalgegevens beschermen, maar ze kiezen een andere weg. Bij Monero is elke transactie versluierd, met ringhandtekeningen, eenmalige adressen en verborgen bedragen. Wie Monero gebruikt, kan helemaal niet openbaar betalen. Bij Zcash is privacy een optie, en juist daar richt de kritiek zich op: hoe meer gebruikers transparant betalen, hoe kleiner de groep waarin de afgeschermde betalingen kunnen onderduiken.

Voorstanders wijzen erop dat Zcash sterkere cryptografie gebruikt. Een zk-SNARK verbergt een betaling tussen alle afgeschermde munten van een pool, terwijl een ringhandtekening van Monero haar tussen een vast aantal lokmunten verstopt. Daar komt de keuzevrijheid bij, die exchanges en bedrijven de omgang met Zcash makkelijker maakt, bijvoorbeeld via viewing keys.

Ook economisch verschillen ze. Zcash heeft net als bitcoin een vaste bovengrens, Monero daarentegen een kleine blijvende uitgifte van nieuwe munten na afloop van de hoofdfase. Voor toezichthouders horen beide bij dezelfde groep, en dat heeft gevolgen voor de handel in Europa.

Rood-witte slagboom die 's nachts zakt bij een verlaten grensovergang, nat asfalt weerspiegelt een lantaarn
De slagboom geldt voor de aanbieders: vanaf 10 juli 2027 mogen exchanges in de EU geen rekeningen meer aanhouden waarmee transacties te anonimiseren zijn.

Zcash kopen in Europa: exchange, wallet en de AMLR-deadline op 10 juli 2027

ZEC is nu verhandelbaar bij meerdere grote cryptobeurzen met een vergunning in de EU. Welk platform de munt aanbiedt en tegen welke kosten, verandert, dus vergelijk vóór je koopt de aanbieders en hun voorwaarden. Belangrijk is de vergunning: sinds het einde van de overgangstermijnen hebben aanbieders die in de EU cryptodiensten leveren een vergunning nodig onder de Europese MiCA-verordening, afgegeven door een nationale toezichthouder in een van de lidstaten.

Eén datum verandert de markt voor Zcash in Europa. De Europese antiwitwasverordening, Verordening (EU) 2024/1624 en vaak AMLR genoemd, verbiedt aanbieders van cryptodiensten vanaf 10 juli 2027 rekeningen aan te houden waarmee cryptoactiva te anonimiseren of sterk te verhullen zijn. Het verbod richt zich op de aanbieders, niet op particulieren: ZEC bezitten blijft toegestaan. Volgens veel marktwaarnemers leidt het er in de praktijk wel toe dat EU-exchanges Zcash geheel of gedeeltelijk uit de handel nemen. Wat dat voor je bezit betekent en welke termijnen bij een delisting gebruikelijk zijn, hangt af van je aanbieder; vraag het daar tijdig na.

Voor de bewaring zijn er twee wegen. Op de exchange staan je munten makkelijk bereikbaar, maar meestal alleen op transparante adressen, en een toekomstige delisting raakt je daar direct. In een eigen wallet houd je de controle en kun je afgeschermde adressen gebruiken, maar draag je zelf de verantwoordelijkheid voor je herstelzin. Niet elke hardware wallet ondersteunt afgeschermde Zcash-adressen; veel apparaten beheren alleen transparante ZEC. Controleer dat bij de fabrikant voordat je een apparaat koopt.

Wie Zcash wil aanhouden zonder account bij een exchange, vindt sinds het najaar van 2026 ook beursgenoteerde producten, in de VS bijvoorbeeld een spot-ETF van Grayscale. Voor de meeste particuliere beleggers in Europa is dat een zijweg, want een effect op Zcash volgt alleen de koers en geen van de functies waar het in dit profiel om gaat.

Hoe winst op ZEC wordt belast, hangt af van je woonland; voor Nederland lees je de regels in onze uitleg over crypto en belasting.

Risico's van Zcash: koersschommelingen, delisting en bestuursruzie

ZEC is een sterk schommelende munt. Over 30 dagen verloor de munt volgens CoinGecko ruim 26 procent, op jaarbasis staat er toch een plus van bijna 20 procent. Zulke uitslagen zijn bij Zcash eerder regel dan uitzondering. Een totaal verlies is bij elke cryptomunt mogelijk.

Drie risico's zijn typerend voor Zcash. Het eerste is regelgevend: de AMLR-deadline in juli 2027 kan het aantal handelsplatforms in Europa verkleinen en zo liquiditeit kosten. Het tweede is technisch: de Orchard-kwetsbaarheid van 2026 laat zien dat complexe cryptografie fouten kan bevatten, ook al heeft het netwerk ze tot nu toe zonder bekende schade verholpen. Het derde is het bestuur: de ruzie over het Dev Fund en ZCG heeft de koers dit najaar meermaals bewogen, en verdere upgrades hangen ervan af of ontwikkelaars, miners en houders het eens worden.

Is Zcash betrouwbaar? Gemeten naar techniek en herkomst wel: het protocol is openlijk gedocumenteerd, wetenschappelijk onderbouwd en draait sinds 2016 zonder onderbreking. Betrouwbaar betekent echter niet risicoarm. Of een aankoop loont, beantwoordt dit profiel bewust niet; scenario's voor de koers vind je op onze verwachtingspagina.

Zcash: tot 10 juli 2027 blijft kopen via EU-exchanges mogelijk

Zcash combineert de economie van bitcoin met vertrouwelijkheid naar keuze, en de voorwaarden in Europa worden strenger. Wie zich met ZEC wil bezighouden, pakt het het best in deze volgorde aan:

  1. Kies een aanbieder met vergunning. Koop ZEC alleen bij een exchange met een MiCA-vergunning en vraag vooraf na wat de aanbieder tot juli 2027 met de munt van plan is. Hoe je aanbieders vergelijkt, zie je in onze vergelijking om bitcoin te kopen.
  2. Leg de bewaring vast. Beslis of je munten op de exchange blijven of naar een eigen wallet gaan, en controleer of je apparaat afgeschermde adressen ondersteunt. Apparaten en hun muntondersteuning vergelijkt onze hardware wallet-vergelijking.
  3. Bewaar je bewijsstukken. Noteer aankoopdatum, koers en elke beweging, zodat je je bezit en resultaten netjes kunt onderbouwen in je belastingaangifte. Wat daarbij komt kijken, lees je in onze uitleg over crypto en belasting.

(Per 16 november 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)

Veelgestelde vragen over Zcash

Partnerlinks: sommige links op deze pagina zijn partnerlinks. Word je via een daarvan klant, dan ontvangen we mogelijk een commissie, zonder extra kosten voor jou. Selectie, beoordeling en volgorde bepaalt de redactie onafhankelijk daarvan. Ethiek en onafhankelijkheid · Eigendom en financiering

Gemaakt met hulp van AI. Redactie: Dennis Weidner. De uitgelichte afbeelding is met AI gemaakt. Zo werken wij met AI

Voor later? Bewaar dit artikel en vind het terug in je profiel.

Gerelateerde artikelen

In welke onderwerpen moeten we dieper duiken?

Kies wat je echt interesseert. Je keuze gaat direct naar onze redactieplanning.

Cryptonieuws dat je tijd echt waard is.

Wekelijks. 60 seconden. Zorgvuldig samengesteld door onze redactie: geen hype, geen reclamevloed, geen spam.

Abonneren

Meer over dit onderwerp

Alles bekijken

Meer van CryptoTicker