Getokeniseerd goud: wat je over PAXG moet controleren vóór 30 oktober

Wie getokeniseerd goud via een Europese exchange aanhoudt, verliest die positie nu op rij: Coinbase stopt in de Europese Economische Ruimte met de ondersteuning van 14 tokens, en op die lijst staat naast de bekende dollarstablecoins ook PAXG. De peildatum is 30 oktober. Wat daarna nog op de rekening staat, zet de exchange op eigen initiatief om in USDC, dus in een token dat aan de dollar is gekoppeld. Een aanspraak op goud wordt daarmee een aanspraak op dollars, zonder dat de houder er iets voor doet.

De reden ligt niet bij de exchange, maar in de regelgeving. Onder de Europese verordening MiCA vallen goudtokens in een eigen categorie, en in die categorie heeft tot op vandaag geen enkele uitgever een vergunning. Deze tekst legt uit wat PAX Gold eigenlijk is, waarom een goudbaar toezichtrechtelijk een probleemgeval wordt en welke routes beleggers in de EU overhouden.

Wat PAX Gold is: één token voor één troy ounce in een Londense kluis

PAX Gold, afgekort PAXG, is een token op de Ethereum-blockchain dat per eenheid één troy ounce fysiek goud vertegenwoordigt. De troy ounce is de handelsmaat van de goudmarkt en staat gelijk aan 31,1035 gram zuiver goud. Uitgever Paxos schrijft op zijn eigen productpagina dat elk token staat voor één troy ounce van een goudbaar volgens de standaard London Good Delivery, opgeslagen in kluizen van de Londense edelmetaalvereniging LBMA. Wie PAXG aanhoudt, heeft volgens die weergave eigendomsrechten op het onderliggende goud, bewaard door Paxos Trust Company.

London Good Delivery is daarbij een vastgelegde specificatie en geen reclamewoord. De norm regelt het gehalte, het gewichtsbereik en de herkomst van een baar zo nauwkeurig dat groothandelaren hem zonder eigen controle aannemen. Paxos noemt voor het toegewezen goud maandelijkse controlerapporten en zegt geen bewaarkosten te rekenen. De onderneming zelf is een Amerikaanse trustmaatschappij onder toezicht van de Office of the Comptroller of the Currency.

De praktische aantrekkingskracht zit in de deelbaarheid. Een baar volgens de LBMA-norm weegt ongeveer 400 troy ounce en kost daarmee meer dan een miljoen euro, terwijl een token in fracties kan worden overgedragen. De koers volgt de goudprijs: dinsdagochtend stond PAXG op 4.063 dollar of 3.652 euro per token, ruim 1 procent boven de dag ervoor.

30 oktober: Coinbase zet 14 tokens om in USDC

Coinbase heeft zijn klanten in de Europese Economische Ruimte laten weten dat 14 waarden in het particuliere bedrijf niet meer worden ondersteund. Volgens overeenstemmende berichten gaat het om USDT, PYUSD, USD1, DAI, PAX, GUSD, GYEN, BUST, UST, RAI, PAXG, MUSD, USDS en TGBP. Kopen, verkopen en omwisselen van deze waarden is op het Europese platform al geblokkeerd. Tot de peildatum blijft alleen de uitbetaling naar een externe wallet open.

Wie tot dan niets doet, houdt de tegenwaarde maar niet het goed: restbedragen worden tegen de dan geldende marktkoersen omgezet in USDC of een andere ondersteunde waarde. Voor stortingen die na de termijn binnenkomen, belooft de exchange uitdrukkelijk geen bijschrijving en geen herstel. Die laatste regel is de belangrijkste van de hele gang van zaken, want ze raakt ook iedereen die zijn tokens uit gewoonte naar een oud stortingsadres stuurt.

De gang van zaken is geen incident van deze ene exchange. Dezelfde beweging loopt al maanden door de Europese markt, en dat met PAXG ook een goudtoken op de lijst staat, heeft een eigen logica. Die zit in de verordening.

Waarom een goudbaar onder MiCA een aan activa gekoppeld token wordt

MiCA verdeelt cryptoactiva in groepen, en voor twee daarvan gelden strenge bijzondere regels. De eerste zijn de e-moneytokens, die naar één officiële valuta verwijzen, bijvoorbeeld een euro- of dollartoken. De tweede zijn de aan activa gekoppelde tokens, in het jargon asset-referenced token of kort ART: tokens waarvan de waarde op een andere maatstaf rust dan één enkele valuta. Goud is precies zo'n maatstaf.

Daarmee belandt elk goudtoken in de ART-categorie, en daar zijn de verplichtingen hoog. Een ART-uitgever heeft een vergunning van zijn nationale toezichthouder nodig of moet zelf een bank met vergunning zijn. Daar komen een door de toezichthouder goedgekeurd whitepaper, eisen aan het eigen vermogen, een apart bewaarde reserve en een permanent terugkooprecht voor houders bij.

Die strengheid is gewild. De regels voor ART's zijn ontstaan uit de zorg dat particuliere tokens op grote schaal als betaalmiddel naast de euro zouden komen te staan. Daarom kent de verordening voor bijzonder grote ART's een extra trap met hogere kapitaal- en liquiditeitseisen, en de Europese Centrale Bank kan elk ART aanwijzen dat zij voor het monetaire beleid als gevoelig ziet. Een getokeniseerde goudbaar is in dat kader juridisch hetzelfde als een token op een valutakorf, terwijl bijna niemand ermee betaalt.

De ART-categorie staat sinds juni 2024 open en is nog leeg

De voorschriften voor aan activa gekoppelde tokens gelden sinds 30 juni 2024. Twee jaar later heeft volgens onderzoek van het vakportaal crypto.news geen enkele uitgever in die categorie een vergunning. Het getal is nul en niet slechts laag: geen goudtoken, geen korftoken, geen grondstoftoken van welke aard ook. De meest uitgewerkte cryptoregulering ter wereld heeft daarmee een vak dat zij zelf voor goud heeft gebouwd, en dat vak is onbezet.

Tegelijk is de markt daarvoor alles behalve klein. De twee leidende producten, PAX Gold en Tether Gold, droegen dinsdagochtend samen ongeveer 5,1 miljard dollar. Het vakportaal noemde voor een wat eerdere stand bijna 4,4 miljard, en het verschil laat zich verklaren door de gestegen goudprijs. Rekent men de marktkapitalisatie terug in troy ounce, dan staat achter de twee tokens bijna 39 ton goud, waarvan ongeveer 13,9 ton bij PAX Gold en rond 25,2 ton bij Tether Gold. Beide producten liggen buiten het formele EU-kader, en beide worden door Europeanen aangehouden.

Brussel bespreekt dit gat inmiddels zelf. De Commissie onderzoekt of MiCA wordt uitgebreid naar getokeniseerde reële activa, DeFi en staking, en daarmee staat ook de vraag naar de leeg gebleven ART-categorie opnieuw open: of de eisen worden uitvoerbaar, of de categorie verdwijnt. Tot dan blijft de toestand zoals hij is.

Paxos heeft een vergunning in Finland, PAX Gold niet

Hier zit de verwarring die veel houders het zicht beneemt. Paxos heeft in de Europese Unie wel degelijk een vergunning: de groep heeft een in Finland onder toezicht staande entiteit en brengt daarmee het dollartoken USDG als e-moneytoken op de Europese markt. Die vergunning dekt echter precies waarvoor zij is afgegeven. Een e-moneytoken op de dollar en een aan goud gekoppeld token zijn in MiCA twee verschillende producten met twee verschillende procedures.

Voor PAX Gold betekent dat: de uitgever is in Europa aanspreekbaar, het product heeft binnen het Europese kader toch geen vergunning. Een exchange met vergunning in de EU mag een niet-conform token daarom niet duurzaam verhandelbaar houden, en precies die plicht voert Coinbase nu uit.

Verboden is het bezit van PAXG daarmee niet. De verordening richt zich tot uitgevers en tot dienstverleners, niet tot particulieren met een eigen wallet. Een houder in de EU mag PAXG bezitten, overdragen en op decentrale handelsplaatsen omwisselen. Wat wegvalt, is de gemakkelijke route via de gereguleerde exchange.

Tether Gold vergeleken: XAUT draagt 25 ton, PAX Gold bijna 14

De tweede grote aanbieder is Tether Gold met het symbool XAUT, eveneens een token op één troy ounce. Naar uitstaande hoeveelheid is XAUT het grotere product: rond 809.000 tokens tegenover ongeveer 446.000 bij PAX Gold. In prijs liggen beide bijna gelijk; dinsdagochtend scheidde hen ruim 8 dollar. Wij beschreven XAUT al in april 2025 als dekking tegen handelsconflicten; de toezichtrechtelijke situatie is sindsdien duidelijk verscherpt.

Toezichtrechtelijk zitten beide in hetzelfde schuitje, want beide zijn ART's zonder vergunning. Voor houders in de EU verschillen ze vooral in de toegang en in het bewijs. PAX Gold biedt een opvraging waarmee via het eigen walletadres het serienummer, het gewicht en de kluis van de toegewezen baar zijn na te zien. Die opvraging werkt volgens de aanbieder alleen voor tokens in een Ethereum- of Solana-wallet, niet voor posities bij een exchange of een andere bewaarder.

Daaruit volgt een punt dat in de berichten over de peildatum ondersneeuwt: wie zijn getokeniseerde goud op een exchange laat staan, houdt een post in het systeem van die exchange. Pas in de eigen wallet wordt die post een token waarvan de dekking afzonderlijk valt te controleren.

Terugkoop en toegang: wat houders overhouden zonder gereguleerde exchange

Eén punt onderscheidt het token van de post op een exchangerekening, en het wordt in het debat over de termijnen zelden genoemd: de terugkoopbelofte. Paxos noemt voor PAX Gold de inwisseling tegen dollars tegen de telkens geldende goudmarktprijs, en dat op elk moment. Institutionele gebruikers kunnen daarnaast inwisselen tegen door de LBMA geaccrediteerde Good Delivery-baren of tegen zogeheten unallocated Loco London gold, dus goud op een verrekenrekening van de Londense markt. Die aanspraak richt zich tot de houder van het token. Wie zijn positie bij een exchange laat staan, houdt daarentegen een vordering op die exchange.

Open blijft de weg naar de aankoop. Valt de gereguleerde handelsplaats weg, dan blijven in de EU decentrale handelsplaatsen op de Ethereum-blockchain. Daar draagt de gebruiker twee kosten die bij een exchange in de prijs verdwijnen: de netwerkkosten voor elke overdracht en de prijsafwijking bij een dun orderboek. Beide zijn voor het omwisselen af te lezen, en beide wegen bij kleine bedragen zwaarder dan bij grote.

Onder de streep staat daarmee een afweging zonder gemakkelijk antwoord. Het voordeel van een goudtoken zit in de deelbaarheid tot fracties van een troy ounce en in de overdraagbaarheid op elk uur van de dag, zonder effectenrekening en zonder kluisje. De prijs daarvoor is de ontbrekende beleggersbescherming: voor een digitaal vermogensbestanddeel zonder ART-vergunning grijpen de plichten van de verordening over reserve, whitepaper en terugkoop juist niet, en er is geen Europese toezichthouder tot wie een houder zich bij een geschil kan wenden. Wie het gemak van de exchange waardeert, is met fysiek goud of een goudwaardepapier beter gediend; wie de deelbaarheid van het token nodig heeft, neemt de bewaring zelf op zich.

Wat de automatische omzetting fiscaal betekent, hangt af van je eigen situatie; de hoofdlijnen staan in ons overzicht van de belasting op crypto.

Goud-ETC, baren en munten: de routes zonder blockchain

Voor de wens om goud aan te houden bestaan routes die MiCA in het geheel niet raakt. De meest directe is fysiek beleggingsgoud als baar of munt: er is geen bewaarder nodig. Daarvoor komen spread, verzending en eventueel de huur van een kluisje, en de deelbaarheid eindigt bij de kleinste coupure.

De tweede route zijn op de beurs verhandelde goudwaardepapieren, bijvoorbeeld goud-ETC's met leveringsaanspraak. Hoe zo'n papier voor jou fiscaal uitpakt, lees je in ons overzicht van de belasting op crypto en bij een belastingadviseur.

De derde route blijft het token, maar dan in eigen bewaring. Technisch is PAXG een gewoon token op de Ethereum-blockchain en laat het zich overdragen naar elke wallet die deze standaard beheerst. Als bewaarplaats dient daarvoor een app net zo goed als een eigen apparaat. Te bedenken zijn de netwerkkosten bij de overdracht en de vraag via welke handelsplaats een latere verkoop moet lopen.

Wat er in januari bij komt: de ESMA-termijn voor niet-conforme tokens

De termijn van deze week is die van één aanbieder. Daarachter staat een datum die voor de hele Europese markt geldt. De Europese effectentoezichthouder ESMA heeft begin oktober een standpunt gepubliceerd waarin staat dat platforms met vergunning diensten rond niet-conforme tokens zo snel mogelijk en uiterlijk binnen drie maanden moeten beëindigen. Daaruit volgt 8 januari 2027 als buitenste rand.

Een standpunt van ESMA geldt niet onmiddellijk als rechtsnorm. De tekst bindt de nationale toezichthouders, en handhaven moeten zij hem zelf, in Nederland de AFM. In de praktijk richten de handelsplaatsen zich daarnaar, en de volgorde van de afschakelingen volgt het tempo van de afzonderlijke huizen. Voor houders van goudtokens betekent dat: verdere termijnen van deze soort zijn waarschijnlijker dan een terugkeer van de tokens in de gereguleerde handel, zolang de ART-categorie leeg blijft.

Open blijft hoe de Commissie met het gat omgaat. Kwam er een uitvoerbare vergunning voor grondstoftokens, dan konden goudtokens in Europa op geregelde wijze terugkeren. Een datum daarvoor is er niet, en tot dan blijft getokeniseerd goud in de EU een product dat je kunt aanhouden, maar op platforms met vergunning nauwelijks kunt verhandelen.

Getokeniseerd goud: zonder ART-vergunning blijft alleen je eigen wallet

De situatie laat zich in één zin samenvatten: het goud achter de tokens ligt onveranderd in Londense kluizen, de weg daarheen via een Europese exchange sluit zich. Drie stappen zijn nu zinvol.

1. Bekijk je posities voor de peildatum. Controleer op elke rekening of een van de 14 waarden daar staat, en betaal die uit naar een adres dat je zelf beheert. Welk apparaat zich daarvoor leent, laat de vergelijking van hardwarewallets zien.
2. Leg je aankoopgegevens vast. Noteer voor elke positie de aankoopdatum, de hoeveelheid en de prijs, voordat een automatische omwisseling het spoor uitwist. Wat er fiscaal op je afkomt, staat in ons overzicht van de belasting op crypto.
3. Bepaal je toekomstige handelsroute. Beslis voor de volgende aankoop via welke plaats een verkoop moet lopen, en welke vergunning die plaats in Europa heeft. Een beginpunt geeft de vergelijking van aanbieders.

(Per 28 oktober 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)