Wat is XRP? 100 miljard munten, één ledger en de rol van Ripple

XRP is de cryptomunt van de XRP Ledger, een openbare blockchain voor snelle en goedkope betalingen. Alle 100 miljard XRP ontstonden in 2012 in één keer; er is geen mining en er komen geen nieuwe munten bij. Het bedrijf Ripple gebruikt XRP als brugvaluta in het internationale betalingsverkeer, maar is niet de enige eigenaar van de blockchain of van de munt. Op woensdag 4 november 2026 kostte XRP volgens CoinGecko zo'n 1,14 euro en stond het met een marktkapitalisatie van ongeveer 72 miljard euro op plaats vijf van alle cryptomunten.

Dit profiel legt uit hoe de XRP Ledger werkt, waarvoor XRP in de praktijk van banken en betaaldienstverleners bedoeld is, waarom de zaak van de Amerikaanse beurswaakhond SEC de koers jarenlang heeft bepaald en waar je op let als je XRP koopt. Wie XRP wil verhandelen, vindt aanbieders met een vergunning in de vergelijking van crypto-exchanges; de koersscenario's van de redactie staan op de pagina met de XRP-verwachting.

XRP in het kort: de cryptomunt van de XRP Ledger met 100 miljard eenheden

XRP is de native munt van de XRP Ledger (XRPL). Een native munt is de valuta die een blockchain zelf bijhoudt en waarmee daar transactiekosten worden betaald. Anders dan Bitcoin wordt XRP niet gemined. Volgens de officiële documentatie van de XRP Ledger bouwden Jed McCaleb, Arthur Britto en David Schwartz het netwerk tussen 2011 en begin 2012. Bij de start bestonden alle 100 miljard XRP al.

De totale hoeveelheid daalt sindsdien langzaam, omdat elke transactie een minuscuul deel XRP vernietigt. CoinGecko noteert begin november 2026 net onder de 99,99 miljard XRP als totaal aanbod, waarvan ruim 63,3 miljard in omloop. De rest ligt grotendeels bij Ripple, een groot deel daarvan in contracten die op de blockchain in de tijd zijn vergrendeld.

De belangrijkste kerncijfers van XRP

• Start: juni 2012, alle munten bij de start aangemaakt
• Maximaal aanbod: 100 miljard XRP, door vernietigde kosten net daaronder
• In omloop begin november 2026: zo'n 63,3 miljard XRP
• Afwikkeling: volgens de XRP Ledger in drie tot vijf seconden
• Standaardkosten: 10 drops, oftewel 0,00001 XRP
• All-time high: 3,65 dollar op 17 juli 2025 volgens CoinGecko

Met zo'n 1,28 dollar begin november staat XRP ongeveer 65 procent onder de all-time high. Dat cijfer laat zien hoe sterk de koers schommelt, ook bij een van de grootste munten op de markt.

Ripple, XRP en XRP Ledger: bedrijf, munt en blockchain zijn drie verschillende dingen

In het dagelijks gebruik lopen de drie begrippen vaak door elkaar. Het onderscheid is wel belangrijk, omdat het verklaart wie waarover beslist.

• XRP Ledger: de openbare blockchain. De broncode is open, iedereen kan een server draaien, en validators voeren wijzigingen door via stemmingen.
• XRP: de munt van deze blockchain. Hij dient als valuta voor transactiekosten, als reserve voor accounts en als betaalmiddel.
• Ripple: een bedrijf uit San Francisco, in 2012 opgericht onder de naam OpenCoin. Ripple ontwikkelt software voor betalingen en bewaring en behoort tot de grootste houders van XRP.

Volgens de XRPL-documentatie schonken de oprichters Ripple 80 miljard XRP, zodat het bedrijf het netwerk verder zou ontwikkelen. 20 miljard hielden de oprichters zelf. Uit die startverdeling komt tot op vandaag de meest gehoorde kritiek op het project, waarover verderop meer. Hoe het netwerk technisch in detail werkt, beschrijft ons uitlegstuk de XRP Ledger uitgelegd van 20 september 2026.

Consensusprotocol in plaats van mining: zo bevestigen validators de XRP Ledger

Bitcoin gebruikt proof of work: miners lossen rekenpuzzels op en krijgen daarvoor nieuwe munten. De XRP Ledger werkt met een eigen consensusprotocol. Een consensusprotocol is de procedure waarmee de computers van een netwerk het eens worden over een gezamenlijke stand van de grootboeken.

Bij de XRPL doen zogeheten validators dat. Elke server houdt een Unique Node List (UNL) bij, een lijst met validators die hij vertrouwt. Zijn genoeg van die validators het eens over dezelfde transacties, dan geldt een nieuwe stand van het grootboek als bevestigd. Volgens de XRPL-documentatie gebruikt de standaardinstelling twee gepubliceerde lijsten: een van de XRP Ledger Foundation en een van Ripple. De twee lijsten zijn meestal sterk vergelijkbaar of identiek.

De werkwijze heeft twee gevolgen. Ten eerste heeft de XRP Ledger geen energie-intensief rekenwerk en geen beloning in nieuwe munten nodig, dus er is ook geen inflatie door blokbeloningen. Ten tweede krijgen validators geen geld voor hun werk. Banken, exchanges, universiteiten en ontwikkelaars draaien ze, omdat ze zelf afhankelijk zijn van een goed werkend netwerk.

Wat validators niet kunnen

Validators kunnen geen tegoeden van anderen verplaatsen en geen nieuwe XRP aanmaken. Ze beslissen alleen welke geldig ondertekende transacties in welke volgorde in de volgende stand van het grootboek komen. Nieuwe functies komen via zogeheten amendments: een amendment is een protocolwijziging die pas actief wordt als een brede meerderheid van de validators er gedurende langere tijd mee instemt.

Transactiekosten en reserve: waarom elke betaling een fractie XRP vernietigt

De kleinste eenheid van XRP heet drop; een miljoen drops vormen één XRP. De minimale kosten voor een normale transactie bedragen volgens de XRPL-documentatie 10 drops, oftewel 0,00001 XRP. Tegen de koers van 4 november is dat ongeveer een duizendste cent. Bij hoge drukte stijgen de kosten automatisch, zodat aanvallers het netwerk niet met massa's transacties kunnen verstoppen.

Niemand ontvangt die kosten. De betaalde XRP worden definitief vernietigd. Zo daalt de totale hoeveelheid XRP met elke betaling een klein stukje. Door de lage kosten is het effect klein: gemeten aan de aanboddata van CoinGecko ontbreken er sinds 2012 pas zo'n 14 miljoen XRP, op 100 miljard een fractie van een promille.

De reserve op elk XRP-account

Een account op de XRP Ledger moet een minimale hoeveelheid XRP aanhouden, de reserve. Die minimale hoeveelheid beschermt het netwerk ertegen dat iemand miljoenen lege accounts aanmaakt. Volgens de documentatie geldt momenteel 1 XRP basisreserve per adres en 0,2 XRP voor elk extra object, zoals een trustline voor een stablecoin. Stuur je XRP naar je eigen wallet, dan is er dus minstens 1 XRP vastgezet dat je niet kunt doorsturen. De hoogte van de reserve bepalen de validators via een stemming; vroeger lag de basisreserve op 10 XRP.

Ripple Payments en brugvaluta: waarvoor XRP in het betalingsverkeer wordt gebruikt

Het oorspronkelijke doel van XRP is het grensoverschrijdende betalingsverkeer. Klassieke buitenlandse overboekingen lopen vaak via meerdere correspondentbanken. Elke bank moet daarvoor tegoeden in de doelvaluta aanhouden, zogeheten nostrorekeningen. Dat geld ligt stil en kost rente.

Met Ripple Payments (voorheen On-Demand Liquidity) biedt Ripple een andere weg. Een betaaldienstverlener wisselt bijvoorbeeld euro's om in XRP, stuurt de XRP in seconden over de XRP Ledger en laat ze in het land van bestemming omwisselen in de lokale valuta. XRP is in dit model een brugvaluta: een tussenstap die maar seconden wordt aangehouden. Het kapitaal dat in vreemde valuta vastligt daalt, maar de dienstverlener draagt voor die korte tijd het koersrisico.

Belangrijk voor de duiding: veel klanten van Ripple gebruiken alleen de berichten- en afwikkelsoftware van het bedrijf, zonder zelf XRP te kopen. Een nieuwe bankpartner betekent dus niet automatisch vraag naar de munt. Of XRP echt een rol speelt, staat meestal alleen in de kleine lettertjes van de aankondiging.

RLUSD, AMM en tokenisatie: wat er verder op de XRP Ledger draait

De XRP Ledger is allang meer dan een betaalspoor. Al sinds de start heeft hij een ingebouwde gedecentraliseerde exchange (DEX), waarop gebruikers tokens direct op de blockchain tegen elkaar ruilen. Sinds 2024 komen daar automated market makers (AMM) bij. Een AMM is een liquiditeitspool waarin gebruikers twee tokens storten en de prijs via een formule ontstaat uit de verhouding tussen beide voorraden.

Een tweede bouwsteen is RLUSD, de dollar-stablecoin van Ripple. Een stablecoin is een token dat één op één aan een valuta gekoppeld en met reserves gedekt moet zijn. RLUSD ging in december 2024 van start op de XRP Ledger en op Ethereum. Eind september 2026 lag de omloop volgens marktdata rond 2,5 miljard dollar. Voor XRP-houders is dat tweesnijdend: RLUSD brengt activiteit naar de blockchain, maar neemt deels de rol van brugvaluta over die tot nu toe voor XRP was bedoeld. Hoe stablecoins in principe werken en waar je ze aanhoudt, beschrijven we in onze vergelijking van stablecoins.

De derde bouwsteen is de tokenisatie van effecten en fondsen. Ons artikel van 24 oktober 2026 meldde dat Franklin Templeton via een fonds 150 miljoen dollar naar de XRP Ledger brengt. Voor kosten en reserves van zulke toepassingen zijn telkens kleine hoeveelheden XRP nodig, maar het grootste bedrag zit in het getokeniseerde fonds zelf.

Escrow en aanbod: zo geeft Ripple maandelijks tot 1 miljard XRP vrij

Eind 2017 zette Ripple 55 miljard XRP vast in escrow-contracten op de XRP Ledger. Een escrow is een bewaringscontract op de blockchain: de munten liggen vast en worden pas op een vooraf vastgelegd tijdstip vrijgegeven. Sindsdien komt op de eerste van elke maand tot 1 miljard XRP vrij. Wat Ripple daarvan niet nodig heeft, zet het bedrijf vast in nieuwe escrow-contracten; volgens berichten ging het de afgelopen maanden meestal om 60 tot 80 procent van de vrijgegeven hoeveelheid.

Volgens Ripples eigen rapport lag er eind juni 2026 nog zo'n 32,6 miljard XRP in escrow. De regelmatige vrijgaven zijn een vast gespreksonderwerp op de markt, want elke verkochte tranche is extra aanbod. Het mechanisme maakt het aanbod echter ook voorspelbaar: de datum is bekend, de hoeveelheid begrensd, en elke beweging is voor iedereen zichtbaar op de blockchain, bijvoorbeeld in de explorer XRPScan.

Omloop en totaal aanbod niet verwarren

Voor de marktkapitalisatie telt alleen de omloop, dus ruim 63 miljard XRP. Reken je met het totale aanbod van bijna 100 miljard, dan ligt de waarde zo'n 58 procent hoger. Die zogeheten volledig verwaterde waardering geeft aan wat alle bestaande XRP samen tegen de huidige koers waard zouden zijn. Bij XRP is het verschil tussen beide cijfers groter dan bij Bitcoin, omdat een groot deel van het aanbod nog bij Ripple ligt.

SEC tegen Ripple: de uitspraak van 2023 en het einde van de zaak in 2025

Geen gebeurtenis heeft de XRP-koers zo lang bepaald als de zaak van de SEC. In december 2020 klaagde de toezichthouder Ripple en de topmannen Brad Garlinghouse en Chris Larsen aan. Het verwijt: Ripple zou XRP als niet-geregistreerd effect hebben verkocht. Meerdere Amerikaanse exchanges haalden XRP toen uit de handel, en de koers stortte in.

In juli 2023 deed rechter Analisa Torres een tweeledige uitspraak. Verkopen van XRP via exchanges aan anonieme kopers waren volgens haar geen effectentransacties, directe verkopen aan institutionele beleggers wel. Ripple kreeg later een boete van zo'n 125 miljoen dollar opgelegd; de SEC had oorspronkelijk bijna 2 miljard dollar geëist. In augustus 2025 trokken beide partijen hun hoger beroep in. Daarmee is de zaak afgesloten. De boete en een verbod op institutionele verkopen blijven van kracht.

Voor beleggers in Nederland is de uitspraak vooral historisch van belang. Ze verklaart waarom XRP jarenlang met een korting werd verhandeld en waarom de koers zo heftig reageerde op rechtszittingen. Juridisch geldt in de EU hoe dan ook een eigen kader.

XRP-ETF's en MiCA: hoe regelgeving de toegang in de VS en de EU verandert

Na het einde van de zaak kwamen in november 2025 de eerste spot-ETF's op XRP in de VS op de markt. Een spot-ETF is een beursgenoteerd fonds dat de munt zelf aanhoudt en niet alleen termijncontracten erop. Tot eind augustus 2026 stroomde er volgens branchedata in totaal zo'n 1,4 tot 1,7 miljard dollar in deze fondsen; de cijfers van de datadiensten lopen uiteen. Particuliere beleggers in Nederland kunnen de Amerikaanse fondsen meestal niet kopen, omdat het verplichte essentiële-informatiedocument ontbreekt. Wel bieden meerdere uitgevers in Europa beursgenoteerde producten op XRP aan als ETN of ETP.

In de EU regelt sinds eind 2024 de verordening betreffende markten in cryptoactiva, kortweg MiCA, de handel en de bewaring. De overgangstermijn voor bestaande aanbieders liep op 1 juli 2026 af. Ripple meldde op 6 juli 2026 de volledige vergunning als cryptodienstverlener van de Luxemburgse toezichthouder CSSF, die geldt voor alle 30 landen van de Europese Economische Ruimte. De voorlopige toezegging daarvoor bespraken we in juli in ons artikel over de EU-vergunning van Ripple. Welke plichten MiCA bedrijven in totaal oplegt, vat ons overzicht van de MiCA-vergunning samen.

Voor jou als koper telt vooral één ding: de exchange waar je XRP koopt, heeft sinds juli 2026 een MiCA-vergunning nodig als die klanten in Nederland bedient. In Nederland houdt de AFM toezicht. Of een aanbieder een vergunning heeft, kun je nakijken in het register van de Europese toezichthouder ESMA.

Kritiek op XRP: centralisatie, het bezit van Ripple en verkoopdruk

XRP heeft een trouwe aanhang, maar ook hardnekkige critici. Drie punten komen steeds terug.

Invloed op de validators

De standaardlijsten met validators komen van de XRP Ledger Foundation en van Ripple. Critici zien daarin een afhankelijkheid die er bij Bitcoin zo niet is. Voorstanders brengen daartegen in dat elke serverbeheerder zijn lijst vrij kan kiezen en dat Ripple maar een klein deel van de validators zelf draait.

Groot bezit bij één bedrijf

Ripple kreeg bij de oprichting 80 procent van alle XRP en houdt via escrow en eigen accounts nog altijd een groot deel aan. Ripple heeft in het verleden regelmatig XRP verkocht om zijn activiteiten te financieren.

Nut en koers lopen uiteen

Ripple groeit met software, bewaring en een stablecoin, zonder dat elk van die onderdelen XRP nodig heeft. De koers hangt daarom sterker af van de algemene marktstemming, ETF-instroom en nieuws over Ripple dan van meetbaar gebruik in het betalingsverkeer. Hoe zich dat vertaalt in koersscenario's, laat de XRP-verwachting van de redactie zien, die hierboven gelinkt is.

XRP kopen: exchange, destination tag en reserve

XRP hoort bij de munten die vrijwel elke grote exchange en veel neobrokers aanbieden. Bij het kopen en de bewaring zijn er toch een paar eigenaardigheden.

Destination tag bij stortingen en opnames

Veel exchanges beheren de XRP van al hun klanten via één adres. Om een storting aan jouw account toe te wijzen, vraagt de exchange daarnaast een destination tag. Een destination tag is een getal dat samen met het adres wordt verstuurd en de ontvanger binnen dat verzameladres aanduidt. Ontbreekt het, dan komen de XRP wel bij de exchange aan, maar niet op jouw account; het terugboeken kost dan vaak dagen en veel geduld. Controleer beide gegevens voor elke verzending.

Eigen wallet en reserve

Wie XRP zelf bewaart, heeft een wallet nodig die de XRP Ledger ondersteunt. De meeste hardware wallets doen dat. Denk aan de basisreserve van 1 XRP: dat bedrag wordt bij de eerste storting vastgezet en blijft op het adres zolang het account bestaat.

Hoe winsten op XRP in Nederland worden belast, lees je in ons overzicht van crypto en belasting.

XRP op 1,14 euro: twee stappen van aankoop tot bewaring

XRP is een grote, goed verhandelbare munt met een duidelijk doel in het betalingsverkeer, een vast aanbod en een bedrijf op de achtergrond met veel invloed. De koers schommelt sterk; de all-time high ligt zo'n 65 procent boven de stand van 4 november. Wie instapt, pakt het zo aan:

1. Exchange met vergunning kiezen: koop XRP alleen bij een aanbieder met een MiCA-vergunning. Welke aanbieders er zijn en wat ze kosten, zie je in onze vergelijking van plekken om bitcoin en crypto te kopen.
2. Bewaring vastleggen: grotere bedragen horen in een eigen wallet. Welke apparaten de XRP Ledger ondersteunen, laat de vergelijking van hardware wallets zien. Denk aan de destination tag en de basisreserve.

(Per 4 november 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)