500.000 euro of een vragenlijst: twee toegangsregels voor getokeniseerde aandelen vergeleken

Getokeniseerde aandelen zijn tokens die de koers van een echt aandeel volgen, de klok rond verhandelbaar zijn en in een wallet passen. De reclame ervoor richt zich op iedereen. De aanbiedingsdocumenten doen dat niet. Wie in Nederland woont, stuit afhankelijk van de aanbieder op twee totaal verschillende antwoorden: bij de ene aanbieder heeft een particuliere klant een beleggingsportefeuille van 500.000 euro nodig, bij de andere volstaat een vragenlijst.

Dat verschil staat niet in de kleine lettertjes van één bedrijf, maar volgt uit het recht waaronder een token wordt uitgegeven. We hebben de geschiktheids- en risicodocumenten van twee aanbieders bekeken die allebei in de zoekresultaten opduiken, en de voorwaarden naast elkaar gelegd.

Een aandelentoken is een effect, geen cryptoactivum onder MiCA

Het uitgangspunt bepaalt al het andere. Een token die een aandeel of een obligatie weerspiegelt, geldt in toezichtrechtelijke zin als financieel instrument en valt onder het effectenrecht, niet onder de cryptoverordening MiCA. Voor de belegger betekent dat: hetzelfde regelkader geldt als bij een certificaat of een obligatie, met prospectus, geschiktheidsniveaus en beleggersbescherming volgens de richtlijn MiFID II.

Dat klinkt als meer bescherming, maar leidt in de praktijk vaak tot het omgekeerde van wat beleggers verwachten: omdat de drempels voor een openbaar aanbod aan particulieren hoog zijn, sluiten veel uitgevende instellingen particuliere klanten in de Europese Unie gewoon uit. Wie toch particulieren wil bedienen, heeft een in de EU geregistreerd prospectus nodig en een vergunde onderneming die de activiteit uitvoert. Hoe ver het toezicht daarbij inmiddels reikt, liet ook ons verslag over de SEC-vrijstelling voor getokeniseerde Amerikaanse aandelen zien.

Geval één: bij Ondo blijft de particuliere klant in de EER buitengesloten

Ondo Finance behoort met ongeveer 4,0 miljard dollar in de eigen producten tot de grootste aanbieders van getokeniseerde financiële waarden; de omvang en het marktaandeel hebben we op 18 oktober geduid in ons verslag over Ondo's marktaandeel in getokeniseerde aandelen. De getokeniseerde aandelen heten daar volgens het patroon TSLAon en worden uitgegeven door een vennootschap op de Britse Maagdeneilanden.

In het geschiktheidsoverzicht van Ondo Stocks staat als aparte regel "Any Member State of the European Economic Area". Nederland hoort daarbij. Wie hier woont, mag deze tokens alleen inschrijven, laten uitgeven of terugleveren als hij geldt als "Professional Client" volgens bijlage II, deel I van MiFID II, of als "Qualified Investor" volgens artikel 2, lid 1, onder e van de Prospectusverordening (EU) 2017/1129.

Ondo noemt de drempels die daarvoor doorgaans volstaan. Een particulier moet aan twee van de drie voorwaarden voldoen:

• een beleggingsportefeuille van 500.000 euro,
• tien aanzienlijke transacties per kwartaal over de voorgaande vier kwartalen,
• een jaar werkervaring in de financiële sector.

Voor ondernemingen gelden eigen omvangscriteria, zoals een balanstotaal van 20 miljoen euro of een omzet van 40 miljoen euro. Wie onder de beperking valt, moet zijn geschiktheid bij de uitgevende instelling aantonen en verklaren. Voor de gewone particuliere belegger in de EU is dit aanbod daarmee gesloten.

Geval twee: xStocks via Kraken vraagt in de EER om een vragenlijst

De tweede route loopt via de tokenreeks xStocks, die onder meer Kraken aanbiedt. De voorwaarden staan in de risicotoelichting van de aanbieder en op diens helppagina's, en ze vallen duidelijk anders uit. Klanten in de Europese Economische Ruimte moeten een vragenlijst invullen en daarvoor slagen voordat de handel wordt vrijgegeven. Een vermogensdrempel noemen de documenten niet.

Daarvoor gelden in de EER strengere regels dan daarbuiten. Na de vrijgave kunnen de tokens alleen met geld worden gekocht, verkocht en omgewisseld, niet met cryptomunten. Handel via de orderboeken van de pro-omgeving en via de programmeerinterface blijft voor EER-klanten dicht; alleen de omwisselfunctie is open. Klanten buiten de EER mogen daarentegen ook met crypto betalen.

Het geheel wordt gedragen door drie vennootschappen, en hun samenspel verdient een blik: de tokens worden uitgegeven door Backed Assets (JE) Limited, een vennootschap op Jersey. Aan klanten aangeboden worden ze via Payward Digital Solutions Ltd., een vennootschap op Bermuda met een vergunning van de Bermuda Monetary Authority. De Europese effectenactiviteit loopt via Payward Europe Digital Solutions (CY) Limited, een vergunde beleggingsonderneming onder MiFID II. Uitgesloten blijven de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Australië.

Wat een aandelentoken niet levert: eigendom, stemrecht, contant dividend

Bij beide aanbieders blijft één eigenschap gelijk, en die wordt in de reclame zelden benadrukt. De houder bezit het aandeel niet. De risicotoelichting bij xStocks zegt het onomwonden: houders hebben geen eigendom van de onderliggende aandelen, maar profiteren van de koersontwikkeling. Stemrecht is er niet. Een recht op informatie van het bedrijf waarvan het aandeel wordt gevolgd, bestaat evenmin.

Ook het dividend komt anders binnen. In plaats van een contante uitkering wordt het automatisch belegd in extra tokens uit dezelfde reeks; het bezit in de wallet groeit. Bij Ondo werkt hetzelfde mechanisme, maar daar verlaagt eerst de Amerikaanse bronbelasting het bedrag: bij dividenden van Amerikaanse bedrijven gaat er 30 procent af, omdat de uitgevende instelling op de Britse Maagdeneilanden zit.

Wie stemrecht en contant dividend wil, is beter af met het aandeel op een effectenrekening. Wie de koersontwikkeling zoekt en de token in eigen bewaring wil nemen, vindt hier iets wat een effectenrekening niet biedt. Die afweging is de eigenlijke beslissing, niet de vraag naar de kosten.

Het uitgevendersrisico zit op Jersey, Bermuda en de Maagdeneilanden

Wie zo'n token heeft, draagt twee risico's boven op elkaar: het koersrisico van het aandeel en het risico van de vennootschappen die erachter staan. De risicotoelichting bij xStocks benoemt dat tweede deel uitdrukkelijk. Gaat de bewaarinstelling die de effecten voor de uitgevende instelling aanhoudt failliet, dan kan de toegang tot de aangehouden aandelen vertraagd of onmogelijk worden, met een gedeeltelijk of volledig verlies van het ingelegde kapitaal.

Daar komt bij dat geen van deze uitgevende instellingen in de EU zit. Een Europees depositogarantiestelsel geldt niet, een beleggerscompensatieregeling evenmin. Aan wie het aandeel in het register is toegewezen als de tussenschakel wegvalt, hangt af van de constructie in het concrete geval; hoe dun dat punt kan zijn, lieten we eerder zien aan de hand van registers en transferagenten bij getokeniseerde aandelen.

Een derde punt raakt het rendement zelf: volgens de documenten worden kosten in rekening gebracht volgens het betreffende basisprospectus, en daardoor komt de waardeontwikkeling van een token niet overeen met die van het aandeel in dezelfde periode. Een afwijking is ingebouwd, niet de uitzondering.

Deze vijf gegevens bepalen of een aanbod bij je past

Beide gevallen zijn terug te brengen tot dezelfde vragen. De antwoorden staan altijd in de aanbiedingsdocumenten, meestal op een pagina met de naam Eligibility, Risk Disclosure of basisprospectus:

1. Staat je land op de lijst van beperkte landen? De vermelding luidt vaak niet "Nederland", maar "European Economic Area". Wie op de landnaam zoekt, ziet haar over het hoofd.
2. Welk geschiktheidsniveau eist de uitgevende instelling? "Professional Client" sluit particulieren praktisch uit. Een vragenlijst laat ze toe.
3. Wie geeft uit, en met welke vergunning? Jersey, Bermuda of de Maagdeneilanden zijn geen EU-toezicht. Een in de EU geregistreerd prospectus en een vergunde beleggingsonderneming zijn een ander niveau.
4. Hoe komt het dividend binnen, en wat blijft er over? Automatische herbelegging na aftrek van bronbelasting is de norm, geen contant dividend.
5. Kom je er weer uit? Terugname vereist bij beide aanbieders een identiteitscontrole. Wie de token ergens op de secundaire markt koopt en de controle niet doorstaat, houdt een papier dat hij niet kan teruggeven.

Vooral het laatste punt wordt onderschat. Technisch lukt de aankoop op een gedecentraliseerde exchange in enkele minuten, de weg terug kan toch versperd zijn. Wie de tokens daarnaast als onderpand wil gebruiken, leest de voorwaarden daarvoor het best apart; de vrijgave en haar grenzen beschreven we eerder in ons stuk over getokeniseerde aandelen als onderpand.

Wie verder getokeniseerde aandelen aanbiedt, en wat daar open blijft

De markt is groter dan deze twee gevallen. Meerdere partijen zijn met eigen reeksen gestart, waaronder Securitize met twaalf waarden bij de start, zoals we beschreven in ons stuk over de start van getokeniseerde aandelen bij Securitize. Grote namen houden zich daarentegen in.

Voor deze vergelijking hebben we bewust alleen de twee aanbieders opgenomen van wie de geschiktheidsregels volledig met hun eigen documenten zijn te onderbouwen. Bij verschillende andere aanbieders was de stand voor particuliere klanten in de EER die dag niet zuiver aan te tonen; soms spraken productpagina en helppagina van hetzelfde huis elkaar tegen. Juist daaraan is een regel af te lezen die voor elke vergelijking geldt: bepalend is de risicotoelichting of het basisprospectus, niet de productpagina. Productpagina's verouderen, prospectussen worden bijgewerkt.

Hoe winst op aandelentokens in Nederland wordt belast, lees je in ons overzicht crypto en belasting.

Getokeniseerde aandelen: de geschiktheidspagina beslist, niet de kosten

Wie over een aandelentoken nadenkt, werkt deze drie stappen het best af:

1. De geschiktheidspagina lezen voor de productpagina. Zoek in de documenten naar "European Economic Area" en naar "Professional Client". Staan beide erin, dan is het aanbod voor jou waarschijnlijk gesloten en bespaar je je de aanmelding. Welke aanbieders in plaats daarvan met een Europese vergunning werken, staat in onze vergelijking bitcoin kopen.
2. Afzetten tegen de effectenrekening. Zonder stemrecht en met automatisch herbelegd dividend na aftrek van bronbelasting is de token iets anders dan het aandeel. Vergelijk je beide, neem dan de totale kosten en de behandeling van het dividend samen.
3. De teruggave vooraf regelen. Controleer voor de eerste aankoop welke identiteitscontrole voor de terugname geldt, en leg elke omwisseling met datum vast.

(Per 24 oktober 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)