Coin of token: de 20 grootste cryptomunten vergeleken

Een coin heeft een eigen blockchain, een token zit op de blockchain van een ander. Dat is het hele verschil tussen coin en token, en het bepaalt welke kosten je betaalt bij het versturen, wie de regels mag wijzigen en wat er gebeurt als je bij het opnemen het verkeerde netwerk kiest.

Hoe groot dat verschil in de praktijk is, blijkt uit de ranglijst. Onder de 20 grootste cryptomunten naar marktkapitalisatie staan op 26 oktober 2026 dertien coins en zeven tokens (eigen analyse van de marktgegevens van CoinGecko). De zeven tokens zijn samen zo'n 317 miljard dollar waard, de dertien coins ruim 2.230 miljard. De meeste grote namen hebben dus een eigen blockchain, en de meeste van alle genoteerde cryptomunten hebben die niet. Van de 22.501 vermeldingen die CoinGecko op dezelfde dag telt, hebben er 6.070 een contract op Ethereum.

Dit artikel plaatst beide begrippen in context, laat de gangbare soorten tokens zien, legt de kostenregel uit die veel beginners de eerste keer pijn doet en zegt wat de Europese regels van het onderscheid vinden. Vraag je je eerst af wat een cryptomunt eigenlijk is, lees dan ons basisartikel daarover.

Coin of token: het verschil zit in de eigen blockchain

Een coin is het eigen betaalmiddel van een eigen blockchain. Hij ontstaat door de regels van dat netwerk zelf, wordt door zijn nodes aangemaakt, en je betaalt er de transacties in precies dat netwerk mee. Een token is daarentegen een vermelding in een smart contract dat op een bestaande blockchain draait. Hij heeft geen eigen infrastructuur, geen eigen nodes en geen eigen cryptografie; hij leent dat allemaal.

De vergelijking met een munteenheid en een cadeaubon gaat ver, zolang je haar niet oprekt. Bitcoin is de coin van de Bitcoin-blockchain: zonder hem zou het netwerk niet bestaan, en zonder het netwerk hem niet. Een token als de LINK-token van Chainlink is daarentegen een programma dat iemand op Ethereum heeft gepubliceerd. Zou Ethereum uitvallen, dan was LINK in zijn huidige vorm niet meer over te dragen. Zou Chainlink uitvallen, dan draaide Ethereum onverstoord door.

Die richting van de afhankelijkheid is de kern van de zaak: de blockchain draagt de token, de token draagt de blockchain nooit, en daaruit volgt al het andere in dit artikel.

Wat is een coin? Het eigen betaalmiddel van een layer-1-blockchain

Layer 1 is de basislaag van een blockchain, dus het netwerk dat zelf blokken aanmaakt en zijn transacties zelf bevestigt. Elke layer-1-blockchain heeft precies één coin, en die coin vervult daar drie taken tegelijk.

Ten eerste betaalt hij de transactiekosten. Wie op Bitcoin overmaakt, betaalt in bitcoin; wie op Ethereum iets doet, betaalt in ether. Ten tweede beveiligt hij in veel netwerken het protocol: bij proof of stake zetten validators eenheden van de coin als onderpand in en verliezen ze die als ze vals spelen. Ten derde is hij de beloning waarmee het netwerk zijn eigen beheerders betaalt.

Daarom maak je een coin niet op één middag. Erachter zitten een protocol, consensusregels en een netwerk van computers dat iemand moet draaien. Bitcoin, Litecoin, Monero, XRP, Solana, Cardano en Tron zijn coins in die zin. Veel daarvan vallen onder de verzamelnaam altcoins, die simpelweg alles behalve bitcoin aanduidt en niets over de bouwvorm zegt.

Token: een vermelding in het smart contract van een andere blockchain

Een smart contract is een programma dat op een blockchain staat en bij elke aanroep volgens vaste regels wordt uitgevoerd. Een token is niets anders dan een tabel in zo'n programma: een lijst van adressen en de hoeveelheid die bij elk adres hoort. Verstuur je een token, dan trekt het contract de hoeveelheid bij jou af en schrijft die bij de ontvanger bij. Een munt die daarbij van eigenaar wisselt, bestaat niet; er is alleen een gewijzigde vermelding.

Dat verklaart waarom er zo veel tokens zijn. Wie een token wil uitgeven, heeft geen netwerk, geen validators en geen mininghardware nodig, maar alleen een paar dozijn regels code en de kosten om die te publiceren. Er zijn er dan ook navenant veel: de 6.070 vermeldingen met een Ethereum-contract in de lijst van CoinGecko zijn alleen degene die het überhaupt tot een register hebben gebracht.

Datzelfde gemak is de keerzijde. Achter een coin staat altijd een draaiend netwerk, achter een token soms alleen een contract dat iemand in een uur heeft geschreven. Over de kwaliteit van een project zegt de bouwvorm daarmee niets, over de moeite die erin zit wel.

De 20 grootste cryptomunten: 13 coins en 7 tokens

De theorie wordt tastbaar als je de ranglijst doortelt. Op 26 oktober 2026 zien de twintig grootste cryptomunten naar marktkapitalisatie er zo uit (marktgegevens van CoinGecko, peildatum maandagochtend):

Coins met een eigen blockchain (13): Bitcoin, Ether, BNB, XRP, Solana, Tron, Zcash, Hyperliquid, Dogecoin, Monero, Cardano, Stellar en NEAR.

Tokens op een andere blockchain (7): Tether (USDT), USD Coin (USDC), Figure Heloc, USDS, WhiteBIT Token, Chainlink (LINK) en LEO.

Twee dingen vallen op. Ten eerste staan de coins vooraan: de dertien zijn goed voor zo'n 2.230 van de 2.709 miljard dollar die deze lijst in totaal waard is. Ten tweede zijn er onder de zeven tokens vier stablecoins. Veruit de grootste token is Tether met zo'n 182 miljard dollar; daarmee staat hij voor elke coin behalve bitcoin en ether.

Wie dieper in de lijst kijkt, ziet het patroon bevestigd: onder de 100 grootste cryptomunten draaien 39 tokens op Ethereum, acht op BNB Chain, vijf op Solana en telkens drie op Arbitrum en Tron. Ethereum is daarmee de thuisblockchain van de meeste grote tokens, en dat al jaren.

ERC-20, BEP-20 en TRC-20: waar de tokenstandaarden voor staan

Een tokenstandaard is een lijst van functies die elk contract moet aanbieden, zodat wallets en exchanges het begrijpen. Op Ethereum heet die standaard ERC-20, vastgelegd in EIP-20. Daarin staat dat een contract zijn totale hoeveelheid moet kunnen noemen, het saldo van een adres moet kunnen tonen en een overdracht moet kunnen uitvoeren: zes functies en twee events, meer niet.

Die soberheid is de reden van het succes. Een wallet die ERC-20 beheerst, kan elke ERC-20-token tonen, ook een die gisteren pas is ontstaan. Andere blockchains hebben de standaard gekopieerd: op BNB Chain heet hij BEP-20, op Tron TRC-20, en de functies zijn grotendeels dezelfde.

Belangrijk in de praktijk is het gevolg daarvan: dezelfde token kan op meerdere blockchains bestaan, en die versies zijn afzonderlijke contracten. Tether bestaat als ERC-20 op Ethereum en als TRC-20 op Tron. Beide heten USDT, beide zijn een dollar waard, maar het is niet hetzelfde stuk software, en ze staan niet op dezelfde blockchain.

Soorten tokens: utility tokens, governance tokens en security tokens

De bouwvorm zegt waar een token draait. Welke soorten tokens er zijn, hangt daarentegen af van waarvoor hij dient. Drie categorieën kom je in de praktijk het vaakst tegen.

Utility tokens geven toegang tot een dienst. De EU-verordening MiCA omschrijft ze in artikel 3, lid 1, punt 9, als cryptoactivum dat uitsluitend bedoeld is om toegang te geven tot een goed of een dienst van de eigen uitgever. Een voorbeeld is de QNT-token van Quant, waarmee licentiekosten worden betaald.

Governance tokens geven stemrecht in een protocol. Wie ze houdt, mag stemmen over voorstellen, bijvoorbeeld over kostentarieven of de verdeling van een kas. UNI van Uniswap en AAVE zijn bekende voorbeelden. Het stemrecht geldt in het protocol, niet in een vennootschap: een governance token is geen aandeel in een bedrijf.

Security tokens bootsen daarentegen precies dat na: een aanspraak die anders in een effect zit, zoals een obligatie of een winstaandeel. Voor zulke tokens geldt effectenrecht, niet cryptorecht, en wie ze wil aanbieden, heeft de bijbehorende vergunning nodig.

Daarnaast zijn er varianten die in geen van deze drie laatjes passen: LP-tokens, die het aandeel in een liquiditeitspool in de DeFi-wereld vastleggen, of tokens die een inleg bij staking vertegenwoordigen. Ook die zijn technisch niets anders dan vermeldingen in een contract.

Non-fungible tokens: als elke eenheid uniek is

Alle tot nu toe genoemde tokens zijn fungibele tokens: elke eenheid is gelijk aan elke andere, zoals een briefje van tien euro gelijk is aan elk ander briefje van tien euro. Een non-fungible token, kortweg NFT, draait dat om. Elke eenheid heeft een eigen nummer, en het contract houdt afzonderlijke stukken met hun eigenaren bij in plaats van alleen hoeveelheden.

Technisch is een NFT daarmee hetzelfde als een ERC-20-token, alleen met een andere boekhouding: in plaats van 'adres A houdt 500 eenheden' staat er 'adres A houdt stuk nummer 4711'. De standaard daarvoor heet op Ethereum ERC-721. Wat dat stuk betekent, een afbeelding, een toegangskaart of een inschrijving in een register, legt het contract vast, niet de blockchain.

Volgens dezelfde methode werkt de tokenisatie van echte vermogenswaarden: een woning, een fondsaandeel of een ons goud krijgt een digitale tegenhanger op een blockchain. Of daaruit een solide eigendom ontstaat, bepalen echter het contract erachter en het recht van het betreffende land, niet de techniek.

Stablecoins hebben coin in de naam en zijn toch tokens

De naam zet je op het verkeerde been, en dat betrouwbaar. Een stablecoin is doorgaans een token, ook al zit het woord coin erin. USDT, USDC, DAI en PYUSD draaien als contracten op Ethereum, Tron, Solana en andere blockchains; geen van hen heeft een eigen blockchain.

Dat is meer dan een kwestie van woorden. Wie USDT houdt, is van twee dingen afhankelijk: van de uitgever, die de dekking beheert, en van de blockchain waarop zijn contract staat. Bij een coin valt de eerste afhankelijkheid weg; daar staat dan ook niemand garant voor de waarde.

Hetzelfde verwarringsgevaar bestaat de andere kant op. In de praktijk heet elk project vroeg of laat 'coin', ook als het een token is. Voor je aankoopbeslissing maakt dat niet uit, voor de vraag welk netwerk je bij het opnemen kiest des te meer. Bij grote cryptobeurzen vraagt het opnamescherm daarom naast de naam ook het netwerk waarop de token staat.

Kosten: elke tokenoverdracht kost de coin van zijn blockchain

Hier wordt het verschil voor het eerst duur. Een transactie betaal je altijd in de coin van de blockchain, nooit in de token die je verplaatst. Wie LINK van de ene wallet naar de andere stuurt, betaalt de kosten in ether. Wie USDT op Tron overmaakt, betaalt in TRX. Wie een BEP-20-token verstuurt, heeft BNB nodig.

Het gevolg ervaren veel beginners de eerste keer: de wallet toont een tokensaldo van vier cijfers, en toch mislukt de overdracht, omdat er geen enkele eenheid van de netwerkcoin op staat. Het saldo is niet weg, het staat alleen stil tot er wat ether, TRX of BNB bijkomt.

Daaruit volgt een vuistregel voor elke eigen wallet: leg naast elke token een kleine reserve van de bijbehorende coin. Welke blockchain dat is, staat in elke wallet bij de token zelf. Bij een hardware wallet geldt hetzelfde, want ook die ondertekent alleen wat de blockchain vervolgens in rekening brengt.

MiCA sorteert niet naar bouwvorm, maar naar functie

Voor de Europese toezichthouder is de vraag of iets een coin of een token is, bijzaak. De verordening betreffende markten in cryptoactiva, kortweg MiCA (Verordening (EU) 2023/1114), kent drie categorieën, en geen daarvan heet coin.

E-geldtokens houden hun waarde stabiel ten opzichte van één officiële munteenheid, zoals de euro of de dollar. Zulke tokens mogen in de EU alleen worden aangeboden door kredietinstellingen of e-geldinstellingen. Op activa gebaseerde tokens steunen op iets anders: een mandje munteenheden, een grondstof als goud of meerdere cryptoactiva tegelijk; hun uitgevers hebben vooraf een vergunning nodig. Al het overige valt in de restcategorie overige cryptoactiva, en daar komen utility tokens net zo goed terecht als bitcoin en ether.

De regels voor deze twee categorieën stablecoins gelden sinds 30 juni 2024, de vergunningsplicht voor cryptodienstverleners sinds 30 december 2024. In Nederland houdt de AFM het toezicht op cryptodienstverleners onder MiCA.

Voor jou als belegger betekent dat vooral: of een cryptoactivum in de EU verhandeld mag worden en onder welke voorwaarden, hangt af van zijn functie, niet van de vraag of het een eigen blockchain heeft.

Hoe crypto in Nederland wordt belast, ongeacht of het om een coin of een token gaat, lees je in ons overzicht van de crypto belasting.

Verkeerde blockchain, geld kwijt: de duurste fout bij het versturen

Omdat dezelfde token op meerdere blockchains bestaat, heeft het opnamescherm van elke exchange twee velden: het adres en het netwerk. Kies je het verkeerde netwerk, dan gaat de overboeking naar een adres dat daar van niemand is die je kunt bereiken.

Extra verraderlijk is dat bij Ethereum en BNB Chain, omdat adressen er daar hetzelfde uitzien. Een opname van USDT via BNB Chain naar een Ethereum-adres wordt uitgevoerd; de munten staan daarna op BNB Chain op een adres waarvan je de sleutel wel bezit, maar dat je wallet alleen toont als die dat netwerk kent. In het beste geval is het saldo met wat moeite bereikbaar, in het slechtste geval blijvend verloren.

Belangrijk is voor elke opname eerst dat het netwerk op de exchange past bij het netwerk dat je wallet verwacht en waarin hij de token ook toont. Een klein testbedrag vooraf kost één keer transactiekosten en redt in het ergste geval het hele saldo. Hetzelfde principe geldt bij omschakelingen van projecten, bijvoorbeeld als een token naar een eigen blockchain verhuist, een proces waarbij de oude versie van de token vaak uit de roulatie wordt genomen.

Coin of token: zonder de coin van de blockchain blijft de token liggen

Het verschil tussen coin en token is technisch klein en in de praktijk groot. Technisch gaat het om de vraag of iets een eigen blockchain heeft. In de praktijk bepaalt precies dat welke kosten je betaalt, welk netwerk je bij het versturen kiest en van hoeveel partijen je bezit afhangt. Voor de toezichthouder telt de functie, niet de bouwvorm.

1. Ga voor de aankoop na wat de bouwvorm is. Staat de munt op een eigen blockchain of op die van een ander? Bij een token komt de blockchain erbij als tweede risico. Handelsplaatsen die beide netjes vermelden, vind je in de vergelijking om bitcoin te kopen.
2. Leg bij elke token een kostenreserve klaar. Een kleine hoeveelheid van de netwerkcoin hoort in elke wallet waarin tokens staan, anders blijft het saldo onbeweeglijk. Welke wallet daarbij past, laat de vergelijking van hardware wallets zien.

(Per 26 oktober 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)