Bitcoin futures uitgelegd: contractgrootte, margin en vervaldag

Bitcoin futures, ook BTC futures genoemd, zijn termijncontracten op de koers van bitcoin: je koopt geen munten, je sluit een contract dat op een vaste datum in geld wordt afgerekend. Op die vervaldag wordt verrekend wat er tussen je instapprijs en de slotkoers ligt.

Bij futures trading tellen niet zozeer de koersverwachtingen als wel de contractgrootte, de margin en de vervaldatum. Bij de CME Group omvat het standaardcontract op bitcoin vijf munten. Bij een koers van 75.842 dollar, de stand op 6 november 2026 volgens CoinGecko, hangt aan één zo'n contract een nominale waarde van 379.210 dollar. Dat is het bedrag waarover je beschikt, niet het bedrag dat je stort. In dat verschil zit alles wat termijncontracten leerzaam en gevaarlijk maakt.

Bitcoin futures in het kort: de belangrijkste cijfers

De cijfers hieronder gelden per 6 november 2026.

• Het standaardcontract van CME omvat 5 bitcoin, het Micro-contract 0,1 bitcoin en het Bitcoin Friday-contract 0,02 bitcoin.
• Bij Eurex in Frankfurt komt het standaardcontract op de FTSE Bitcoin Index overeen met 1 bitcoin, het Nano-contract met 0,01 bitcoin.
• Alle genoemde contracten van CME en Eurex worden in geld afgerekend, er wordt nooit een munt geleverd.
• CME-contracten vervallen op de laatste vrijdag van de contractmaand om 16.00 uur Londense tijd; voor november 2026 is dat 27 november.
• Futures op crypto zijn financiële instrumenten onder MiFID II; de cryptoverordening MiCA geldt er niet voor.

Wat is een bitcoin future? Een termijncontract met vaste vervaldag

De definitie: futures, in het Engels futures contracts, zijn gestandaardiseerde contracten tussen twee partijen over een bepaalde hoeveelheid van een onderliggende waarde op een vastgelegd tijdstip. Gestandaardiseerd betekent: hoeveelheid, looptijd, manier van afwikkelen en prijsstappen staan in de contractvoorwaarden van de beurs en zijn voor iedereen gelijk. Je tegenpartij blijft anoniem: je handelt via een beurs, met daarachter een clearinginstelling die beide kanten de nakoming garandeert. Dezelfde constructie wordt al decennia gebruikt voor aandelen, indices en grondstoffen (commodities).

Het verschil met een aankoop op een spotbeurs is fundamenteel. Koop je op de spotmarkt, dan wisselt de munt van eigenaar en staat hij daarna in je wallet of bij de aanbieder. Bij een future wisselt niets van eigenaar. Er ontstaat een verplichting die aan het eind in geld wordt afgewikkeld. Daarom kun je met een future ook op een dalende koers inzetten zonder vooraf munten te bezitten: je verkoopt het contract voordat je het hebt gekocht, en de beurs verrekent het verschil. Een longpositie zet in op een stijgende koers, een shortpositie op een dalende.

Dat verschil heeft gevolgen die verder gaan dan de techniek. Een future geeft je geen munten, dus geen wallet, geen sleutels en geen mogelijkheid om het bezit zelf te bewaren. Je krijgt ook geen recht op een afsplitsing of een uitkering als er in het netwerk iets gebeurt. Wat je krijgt, is een prijs en een datum.

Contractgrootte: 5 bitcoin bij CME, 1 bitcoin bij Eurex

De contractgrootte is het belangrijkste getal dat beginners over het hoofd zien. Ze bepaalt hoeveel een koersstap op je rekening doet, en de handelsplatformen verschillen er sterk in.

CME biedt bitcoin futures sinds december 2017 aan. Er zijn volgens de beurs drie groottes op bitcoin. Het standaardcontract omvat vijf munten. Het Micro-contract omvat een tiende munt. Het Bitcoin Friday-contract omvat een vijftigste munt, dus 0,02 BTC.

Eurex in Frankfurt kiest een andere weg. Haar termijncontracten verwijzen naar een index van FTSE Russell in plaats van rechtstreeks naar de munt. Het standaardcontract op de FTSE Bitcoin Index noteert met één euro of één dollar per indexpunt en komt volgens de beurs daarmee overeen met één bitcoin. Het Nano-contract noteert met een honderdste dollar per indexpunt en komt overeen met een honderdste bitcoin. De Nano-variant en de opties op de iShares Bitcoin-ETP zijn volgens Eurex op 5 mei 2025 gestart.

Voor jou betekent dat: dezelfde koersbeweging raakt je rekening op deze platformen in een totaal andere orde van grootte. Eén dollar koersstijging levert bij het CME-standaardcontract vijf dollar op, bij het Nano-contract van Eurex één cent.

Nominale waarde: wat één contract bij 75.842 dollar vastlegt

De nominale waarde is de waarde van de onderliggende bitcoin waarop je contract betrekking heeft. Het is niet je inzet, maar het bedrag dat je positie in de markt beweegt. Met de koers van 6 november 2026 ziet het er zo uit:

Tussen de grootste en de kleinste eenheid zit een factor 500. Gerekend is met de koers van 75.842 dollar en de contractgroottes die CME en Eurex publiceren; stijgt of daalt de koers, dan verschuiven alle vijf waarden in dezelfde verhouding. De kleine contracten zijn de reden dat de termijnmarkt voor particuliere beleggers interessant werd. Daarvoor was het toegangsbewijs een nominale waarde van zes cijfers.

Cash settlement: waarom er nooit een bitcoin op je rekening komt

Cash settlement, in het Nederlands contante afwikkeling, betekent dat er aan het eind van de looptijd geen onderliggende waarde wordt geleverd, maar alleen het prijsverschil in geld wordt verrekend, bij CME in dollar (USD). Alle hier genoemde contracten van CME en Eurex zijn volgens de beurzen zo opgezet.

Voor de afrekening is een prijs nodig waarop beide kanten kunnen vertrouwen. Bij CME dient daarvoor de CME CF Bitcoin Reference Rate, kortweg BRR: een referentiekoers die wordt berekend uit de transacties op meerdere handelsplatformen, zodat één platform de uitkomst niet kan verschuiven. Volgens de contractvoorwaarden is de slotafrekeningsprijs de BRR die op de laatste handelsdag om 16.00 uur Londense tijd wordt gepubliceerd. Het Bitcoin Friday-contract gebruikt een New Yorkse variant van die referentiekoers en rekent af om 16.00 uur New Yorkse tijd.

Het praktische punt: met een future volg je de koersontwikkeling, maar je bouwt geen bezit op. Wie munten wil aanhouden, koopt ze bij een exchange met vergunning en bewaart ze; aanbieders vind je in onze vergelijking van crypto exchanges met MiCA-vergunning. Wie alleen de prijsbeweging wil, neemt het contract. Die twee door elkaar halen is de meest gemaakte beginnersfout op de termijnmarkt.

Initial margin en variation margin: het geld dat dagelijks stroomt

Margin is het onderpand dat je bij de beurs aanhoudt om een contract te mogen houden. Het bestaat uit twee delen, en wie die twee verwart, betaalt op de termijnmarkt regelmatig leergeld.

De initial margin is het bedrag dat je bij het openen moet storten. De variation margin is de dagelijkse verrekening: de clearinginstelling waardeert elke avond alle open posities tegen de actuele koers en boekt de winst of het verlies van die dag af of bij. Dat heet mark-to-market. Een verlies op een future gaat dus al dezelfde avond van je rekening, lang voor de vervaldag.

Hoe hoog die bedragen zijn, bepalen de beurs en de clearinginstelling, en ze passen de percentages aan als de markt onrustiger wordt. De geldende percentages staan in de documenten van je broker, en daar lees je ze voor je eerste order na.

Hefboom ontstaat uit de margin, niet uit een schakelaar

Bij een termijncontract is er geen hefboomknop die je van vijf naar twintig schuift. De hefboom, in het Engels leverage, is een uitkomst en geen instelling: de verhouding tussen de nominale waarde van je positie en het geld dat je ervoor moet aanhouden. Stort je voor een contract met 75.842 dollar nominale waarde een tiende van dat bedrag, dan draag je een tienvoudige hefboom, of je het zo noemt of niet. Een tabel met liquidatieprijzen per hefboom vind je in onze gids leverage trading met crypto.

Uit die rekensom volgt de onaangename kant. Beweegt de koers één procent tegen je in, dan verlies je bij een tienvoudige hefboom tien procent van je onderpand. Bij een onderliggende waarde die op één dag een bandbreedte van meerdere procenten loopt, is dat geen uitzondering maar de dagelijkse praktijk. De hefboom vergroot niet je trefkans, alleen het bedrag per treffer en per misser.

Het tweede punt wordt nog vaker over het hoofd gezien: de hefboom verandert vanzelf. Loopt je positie in de plus, dan groeit je saldo en daalt de hefboom. Loopt ze in de min, dan krimpt het saldo en stijgt de hefboom, zonder dat je iets hebt gedaan. Een positie wordt dus juist riskanter wanneer ze al verliest.

Liquidatie en bijstortplicht: wat er gebeurt bij te weinig margin

Zakt je rekening onder het vereiste onderpand, dan krijg je een margin call: het verzoek om geld bij te storten. Komt dat geld niet of is de tijd te kort, dan sluit de broker de positie, tegen de marktprijs van dat moment. Dat is de liquidatie, en die vraagt niet of de koers twee uur later was teruggekomen.

Een verschil met veel crypto-exchanges is hier belangrijk en wordt zelden duidelijk vermeld. Op een termijnbeurs is de liquidatie niet per se het einde van je verplichting. Dekt de opbrengst het verlies niet, dan blijft er een vordering op jou staan. Of en in welke mate je broker zo'n bijstortplicht in zijn voorwaarden uitsluit, staat in die voorwaarden; lees dat vóór je een rekening opent.

De vervaldag: laatste vrijdag van de maand, 16.00 uur Londense tijd

Elke future heeft een einde. Bij de bitcoin-contracten van CME ligt dat volgens de contractvoorwaarden van de beurs op de laatste vrijdag van de contractmaand, om 16.00 uur Londense tijd. Is die vrijdag niet zowel in Londen als in de Verenigde Staten een werkdag, dan eindigt de handel op de werkdag ervoor. Dezelfde maandlogica geldt volgens de beurs voor het Micro-contract.

Voor deze maand betekent dat concreet: november 2026 heeft zijn laatste vrijdag op 27 november. Wie vandaag een novembercontract heeft, houdt dat nog drie weken. Genoteerd zijn volgens CME de eerstvolgende zes opeenvolgende maandcontracten plus de twee volgende decembercontracten, dus je kunt kiezen tussen korte en langere looptijden.

Bij Eurex is de vrijdagregel vastgelegd voor de opties op de bitcoin-indexfutures: daar eindigt de handel om 17.00 uur Midden-Europese tijd op de laatste vrijdag van de expiratiemaand, bij looptijden van drie opeenvolgende maanden plus twee kwartaalmaanden en hooguit negen maanden. De expiratiekalender van de Eurex-futures zelf staat in de contractspecificaties van de beurs.

Praktisch belangrijk is de rollover. Wil je een positie langer aanhouden dan de vervaldag, dan moet je haar zelf naar de volgende contractmaand doorschuiven: het aflopende contract verkopen en het volgende kopen. Dat gebeurt niet automatisch, en het kost je beide kanten van de spread.

Basis, contango en backwardation: het gat tussen future en spotkoers

De future noteert bijna nooit precies op de spotkoers. Het verschil tussen beide heet de basis. Ligt de future boven de spotkoers, dan spreek je van contango; ligt hij eronder, van backwardation. Beide begrippen beschrijven alleen een prijsverschil, geen verwachting.

De reden voor een basis is eerst nuchter: geld dat tot de vervaldag vastligt, heeft een rentewaarde, en wie tot dan een bezit aanhoudt, heeft kosten. Daar komt de verwachting van de markt bij. Traders die een stijgende koers verwachten, betalen vaak een premie. Daarom zegt de basis, net als het volume op de termijnmarkt, iets over het sentiment, maar onbetrouwbaar, en een hoge premie is geen koopsignaal.

Voor jou is de basis vooral een kostenpost. Rol je elke maand door naar een duurder contract, dan betaal je die opslag telkens mee. Over een jaar telt dat op tot een bedrag dat een verder juiste inschatting van de markt kan opeten. Hoe de termijncurve er begin november 2026 bij stond, lees je in onze analyse bitcoin-termijncurve zonder premie.

Futures trading in Nederland: MiFID II, je broker en de grens met CFD's

Een termijncontract op bitcoin is juridisch geen cryptoactivum, maar een derivaat en daarmee een financieel instrument onder de Europese richtlijn MiFID II. Dat bepaalt welke regels gelden: de cryptoverordening MiCA, die de handel in munten en de vergunning van de platformen regelt, is voor derivaten niet bevoegd. Een aanbieder van futures heeft een vergunning als beleggingsonderneming nodig; in Nederland houdt de AFM toezicht.

Voor de weg naar het contract betekent dat: je hebt een rekening nodig bij een aanbieder die termijnhandel aanbiedt en je daarvoor toelaat. Vooraf toetst de aanbieder je kennis en ervaring met complexe producten; dat is een plicht van de aanbieder, geen beleefdheid. Welke aanbieders futures en perpetuals op crypto in de EU met vergunning aanbieden, staat in ons overzicht van crypto futures platforms in de EU. Voor de gewone aankoop van munten vergelijk je aanbieders in ons overzicht van het beste cryptoplatform.

Eén verwarring is het vermijden waard. Futures die op een beurs worden verhandeld, zijn geen CFD's. De Europese hefboomlimieten voor CFD's op cryptoactiva gelden niet voor een future op een termijnbeurs; daar staat een clearinginstelling tussen en een broker die je eerst moet toelaten. Wat wel geldt: volgens een verklaring van ESMA van 24 februari 2026 kunnen contracten die als perpetual worden verkocht, wel onder de CFD-regels vallen. De productnaam beslist dus niet, de constructie wel.

Perpetual futures zijn iets anders: fundingrate in plaats van vervaldag

Wie als trader in crypto over futures trading leest, leest meestal over perpetual futures, kortweg perps. Dat zijn contracten zonder vervaldag. Omdat het mechanisme ontbreekt dat een gewone future aan het eind van de looptijd aan de spotkoers bindt, is er een vervanger nodig: de fundingrate. Dat is een betaling die met korte tussenpozen tussen houders van long- en shortposities loopt en de perp-koers naar de spotkoers trekt. Hoe perpetual futures werken en wat de fundingrate gemiddeld kost, lees je in onze gids crypto futures trading en perpetual futures.

Daaruit volgt een heel ander kostenprofiel. Bij het maandcontract betaal je de basis bij het doorrollen, bij de perp betaal of ontvang je doorlopend funding, vaak meerdere keren per dag. Een positie die weken openstaat, kan daar flink onder lijden, ook als de koers nauwelijks beweegt. Het ene instrument heeft een einddatum, het andere een doorlopende rekening.

Belasting op bitcoin futures in Nederland: box 3 telt het vermogen

Voor particuliere beleggers belast box 3 niet de winst per contract, maar een fictief rendement over het vermogen op 1 januari. Voor 2026 rekent de Belastingdienst met 6,00 procent op beleggingen en andere bezittingen, tegen een tarief van 36 procent en met een heffingsvrij vermogen van € 59.357 per persoon. Wat telt, is de waarde van je bezittingen op de peildatum, en daar hoort ook het saldo op je rekening bij de broker bij. Anders wordt het bij intensieve handel die meer is dan normaal beleggen: dan kan er sprake zijn van resultaat uit overige werkzaamheden in box 1, tegen een hoger tarief. Hoe die grens loopt, lees je in onze gids crypto en belasting. Dit is geen belastingadvies; voor lezers in België gelden andere regels.

Omdat een termijnrekening elke dag wordt afgerekend, ontstaan er over een jaar heel veel afzonderlijke boekingen. Zonder nette administratie wordt de aangifte een lange avond. Programma's voor de belastingadministratie nemen dat werk over, als ze de termijnhandel van je aanbieder kunnen inlezen; ze staan in de vergelijking van crypto belasting software.

Bitcoin futures: de volgende CME-expiratie valt op 27 november 2026

Bitcoin futures zijn geen omweg naar de munt, maar een eigen instrument met een eigen kalender, een eigen kostenstructuur en een eigen afrekening. Drie dingen bepalen of ze bij je passen, en alle drie regel je vóór de eerste order.

1. Bepaal wat je wilt: bezit of prijsbeweging. Wil je munten bezitten en bewaren, bijvoorbeeld voor investeringen op lange termijn, dan loopt de weg via een exchange met vergunning en niet via de termijnmarkt. Aanbieders en kosten vind je in onze vergelijking van exchanges met MiCA-vergunning.
2. Controleer je aanbieder. Biedt hij termijnhandel aan, welke contractgroottes heeft hij, en hoe regelt hij de bijstortplicht? Lees de voorwaarden voordat je een positie opent.
3. Richt je administratie in voordat de eerste positie loopt. Software die de dagelijkse verrekening van je termijnrekening verwerkt, bespaart je het reconstrueren met de hand.

Bitcoin futures zijn complexe financiële instrumenten met hefboom. Door de hefboom loop je een hoog risico om snel geld te verliezen, en op een termijnbeurs kan het verlies groter zijn dan je inleg. Koers en contractgegevens per 6 november 2026, contractvoorwaarden volgens CME en Eurex. Dit artikel is geen beleggingsadvies.