Polkadot vandaag: referendum 1966 wil 100 van de 600 validatorplaatsen schrappen

Polkadot verkleint de kring van actieve validators. Referendum 1966 loopt sinds dinsdag en moet het aantal validators dat blokken produceert en beloningen verdient, verlagen van 600 naar 500. Wordt het aangenomen, dan gaat de wijziging rekenkundig in vanaf dinsdag 10 november, rond 11 uur Nederlandse tijd. Het is de eerste van drie stappen: eind november moeten nog maar 320 validators actief zijn. Wie DOT zelf nomineert, kan daarna zonder beloning komen te staan als geen van de gekozen validators de ingreep overleeft. Vast staat: inhoud, tijdstip en stemstand komen uit het referendum zelf, het stappenplan uit het voorstel in het Polkadot-forum van 16 oktober. Onze eigen beoordeling volgt verderop in een aparte, gemarkeerde alinea.

De koers geeft het onderwerp geen rugwind. Vrijdagochtend noteert DOT volgens CoinGecko op 0,92 dollar of 0,82 euro, 3,1 procent lager dan 24 uur eerder en bijna 19 procent lager dan een maand geleden. Bitcoin verloor in dezelfde periode 6,1 procent en staat op 75.600 dollar.

Referendum 1966: wat de eerste stap van de validatorreductie verandert

Het referendum heet "Step #1 of Validator Set Reduction" en loopt via de track "Whitelisted Caller". Die route gebruikt Polkadot voor wijzigingen die de Technical Fellowship vooraf heeft goedgekeurd. Ze is sneller dan de route via "Root", maar vraagt nog steeds een meerderheid van de DOT-houders.

Inhoudelijk doet het voorstel drie dingen. Het zet het aantal actieve validators op 500. Het verlaagt het budget waaruit validators naast hun commissie worden betaald in dezelfde verhouding. En het past twee parameters van de Relay Chain aan die bepalen hoeveel validators per rekenkern blokken controleren. Een rekenkern, in Polkadot-jargon "core", is een vaste plek voor het rekenwerk van een aangesloten netwerk.

Het tijdstip ligt vast: de wijziging moet ingaan bij blok 33.814.400 van de Relay Chain. Bij zes seconden per blok lag dat vrijdagochtend ruim 58.000 blokken vooruit, dus zo'n vier dagen. Het nieuwe aantal geldt in de eerste era daarna. Een era duurt bij Polkadot 24 uur; aan het begin ervan kiest het netwerk welke validators actief zijn.

De stemstand op vrijdagochtend is duidelijk. Voor het voorstel staan ongeveer 8,9 miljoen stemmen, ertegen ruim 26.000. De stemmen zijn gewogen naar vastzetduur; wie zijn DOT langer vastlegt, telt zwaarder. De daadwerkelijk betrokken hoeveelheid, het "support"-cijfer, ligt rond 1,8 miljoen DOT. Het referendum bevindt zich in de beslisfase. Tot het is bevestigd, blijft 10 november een geplande datum.

Validatorset van 600 naar 320: het stappenplan tot eind november

Het kader presenteerde gebruiker Jan-Jan op 16 oktober in het Polkadot-forum. Het plan voorziet in drie stappen met telkens ongeveer een week ertussen: eerst 500, dan 400 en ten slotte 320 actieve validators. Elke stap vraagt een eigen referendum met goedkeuring van de Fellowship en instemming van de DOT-houders. De stapsgewijze aanpak moet het mogelijk maken de prestaties van het netwerk te volgen en bij problemen te stoppen.

Wie blijft, bepaalt volgens het voorstel de bestaande verkiezingsregel. Polkadot kiest zijn actieve validators via Nominated Proof of Stake, kortweg NPoS: DOT-houders nomineren validators en een verkiezingsprocedure verdeelt de genomineerde DOT zo dat de gekozen validators zo gelijkmatig mogelijk worden gesteund. Validators met weinig steun vallen als eerste af. Hoe kleiner de kring, hoe hoger de drempel aan genomineerde DOT die een validator nodig heeft.

Bij 21.000 DOT per validator per jaar ziet het validatorbudget er zo uit: nu 12,6 miljoen DOT per jaar, na stap een 10,5 miljoen, na stap drie 6,72 miljoen. Het getal 21.000 komt uit het forumbericht zelf, de totalen hebben wij daaruit berekend.

Metanodes: waarom Polkadot minder maar sterkere validators wil

De reden voor de ingreep heet metanode. Tegen eind 2026 moeten validators meer taken op zich nemen dan nu: daarnaast collators draaien voor de Asset Hub en de People Chain, verzoeken van light clients beantwoorden en RPC-verzoeken van de Polkadot App afhandelen. RPC staat voor Remote Procedure Call en is de interface waarmee een wallet het saldo opvraagt of een overboeking verstuurt. Een collator verzamelt de transacties van een aangesloten netwerk en geeft ze ter controle door aan de validators.

Volgens het voorstel zijn 600 validators meer dan Polkadot nodig heeft. Het bespaarde budget moet later de metanode-operators compenseren voor de duurdere techniek. Als minimale uitrusting voor een enkele machine noemt ontwikkelaar alexggh in dezelfde forumdraad 16 rekenkernen, 64 gigabyte werkgeheugen, minstens 2,4 terabyte NVMe-opslag en een symmetrische verbinding van 1 gigabit per seconde.

In het forum zijn er ook bezwaren. Gebruiker pmensik vraagt hoe de kwaliteit van de RPC-diensten wordt gemeten, hoe zwakke operators uit de kring worden verwijderd en of de ingreep goede operators uitsluit nog voordat de metanodes starten. Een antwoord met een meetmethode staat tot nu toe niet in de draad.

Nominatie en staking: welke DOT vanaf 10 november met lege handen kunnen staan

Voor DOT-houders telt één vraag: waar staan je eigen DOT in staking? Er zijn drie routes, en de ingreep raakt ze verschillend.

Eigen nominatie

Wie direct nomineert, kiest tot 16 validators. Een beloning is er alleen voor de era's waarin minstens een van hen in de actieve kring staat en de DOT aan hem zijn toegewezen. Vallen alle gekozen validators uit de kring van 500 of later 320, dan blijven de DOT vastgezet maar verdienen ze niets. Het stakingdashboard toont dan de status "inactief". Een nieuwe keuze werkt vanaf de volgende era.

Nomination pool

Een nomination pool bundelt de DOT van veel houders, de beheerder van de pool kiest de validators. Hier ligt het werk bij de beheerder. Controleren loont toch: een pool waarvan de validators zwak worden gesteund, verdient na de ingreep minder of tijdelijk niets.

Staking via een exchange

Wie DOT via een exchange of broker laat staken, nomineert niet zelf. Het platform verdeelt de tegoeden over eigen of externe validators. Of het zijn keuze aan de kleinere kring aanpast, beslist het platform zelf; het uitgekeerde rendement laat het met enige vertraging zien. Vergelijk de voorwaarden van stakingaanbieders voordat je kiest.

Uitstappen is sinds de zomer geen groot risico meer. Met referendum 1910 heeft Polkadot slashing voor nominators afgeschaft en de vrijgavetermijn bij unstaking verkort van 28 dagen naar hooguit twee era's. Wie zijn validators wil wisselen of helemaal wil uitstappen, heeft zijn DOT dus binnen ongeveer twee dagen terug.

Stakingrendement bij Polkadot: de validatorpot krimpt, het aandeel van de stakers niet

Polkadot verdeelt de nieuw uitgegeven DOT sinds referendum 1909 via een vaste sleutel. Volgens de berekening van gebruiker Northvane in de forumdraad gaat 45,2 procent naar de stakers, 22,6 procent als prikkel naar de validators en 32,2 procent naar een buffer. De ingreep verandert alleen de middelste post: na stap een daalt die naar 18,8 procent, na stap drie naar ongeveer 12 procent. Het vrijkomende deel gaat voorlopig naar de buffer en later naar collators en RPC-diensten.

Het aandeel van de stakers blijft 45,2 procent. Voor nominators met een actieve validator verandert er rekenkundig weinig aan het rendement; verdeeld over minder validators kan de beloning per genomineerde DOT zelfs licht stijgen. Een rendementscijfer noemt het voorstel niet, en wij rekenen er ook geen voor. De prijs voor het stabiele rendement is het risico om met een zwakke validator helemaal uit de kring te vallen.

Wat het rendement in euro waard is, hangt af van de koers. Bij 0,82 euro per DOT levert een opbrengst van 100 DOT per jaar ongeveer 82 euro op, een maand geleden was dat nog ruim 100 euro geweest.

XCM-incident in oktober: 1,38 miljoen dollar verlies voor de Treasury

In dezelfde weken valt een storing die niets met de validatorreductie te maken heeft, maar wel het vertrouwen in de techniek raakt. Tussen 24 en 26 oktober misbruikte een aanvaller een lek in Cross-Consensus Messaging, kortweg XCM, het berichtformaat waarmee Polkadot-netwerken waarde uitwisselen. Hij verlaagde daarmee op de Asset Hub de geboekte hoeveelheid van de nieuwe stablecoin dotUSD, zonder dat er tokens uit gebruikersaccounts verdwenen. De prijs in de pool van DOT en dotUSD raakte vertekend, en handelaren ruilden tegen kunstmatige koersen.

Volgens de analyse van ontwikkelaar Parity, die op 2 november in het Polkadot-forum verscheen en waarover CryptoSlate op 4 november berichtte, leed de Treasury als enige liquiditeitsverschaffer van de pool een schade van ongeveer 1,381 miljoen dollar. Gebruikersgeld ging volgens Parity niet verloren. Het lek was in juni in de code gedicht, maar de correctie had de draaiende software niet bereikt. De fix kwam op 26 oktober met runtime 2.5.1, op 30 oktober corrigeerde runtime 2.5.2 de geboekte hoeveelheid dotUSD.

DOT-koers op vrijdag: 0,92 dollar en de niveaus sinds woensdag

Woensdag stond DOT op 0,96 dollar. Ons artikel vijf jaar na het record van 2021 noemde toen 0,92 dollar als niveau naar beneden en 1,04 dollar bij het 20-daags gemiddelde als niveau naar boven. Sindsdien is het onderste niveau bereikt. In de afgelopen 24 uur lag het dieptepunt volgens CoinGecko op 0,889 dollar, dus net daaronder; vrijdagochtend noteert DOT weer net daarboven.

De beweging volgt de totale markt. Donderdag trokken verliezen bij chipaandelen op de Nasdaq bitcoin onder 77.000 dollar, en long-posities met hefboom werden gedwongen gesloten. DOT daalde met 3,1 procent in 24 uur maar half zo sterk als bitcoin. In die periode werd voor ongeveer 105 miljoen dollar aan DOT verhandeld, de beurswaarde ligt op bijna 1,58 miljard dollar, plaats 57.

Voor de komende dagen tellen twee niveaus. Onder de zone tussen 0,89 en 0,92 dollar, die deze week twee keer standhield; sluit DOT op dagbasis daaronder, dan noteert de munt zo laag als in jaren niet, en een beproefde steun is er dan niet. Boven de 0,96 dollar, de top van de afgelopen 24 uur en de stand van woensdag. Pas daarboven komt het 20-daags gemiddelde weer binnen bereik. De validatorreductie zelf verandert aanbod noch uitgifte van DOT en is daarmee geen directe koersfactor.

Hoe stakingbeloningen en een latere verkoop fiscaal uitpakken, hangt af van het land waar je belasting betaalt. Voor Nederland vind je de regels in ons overzicht van crypto en belasting. Wie nu van validator wisselt, verkoopt daarbij overigens niets, zolang de DOT niet tegen euro of een andere token worden geruild.

Validatorreductie bij Polkadot: onze beoordeling

Onze beoordeling: de ingreep is technisch begrijpelijk en voor beleggers goed te hanteren, zolang ze hun nominaties in de gaten houden. Daarvoor pleiten de stemstand van ongeveer 8,9 miljoen tegen 26.000 stemmen en het stapsgewijze verloop met eigen referenda. Daarvoor pleit ook dat het rendement van de stakers niet wordt aangetast. Daartegen pleit dat Polkadot met 320 in plaats van 600 validators minder breed is gespreid en dat de meetregels voor metanodes in het forum nog open zijn. Het XCM-incident laat bovendien zien dat correcties niet altijd op tijd in de draaiende software terechtkomen. Een koopadvies leiden we daar niet uit af; de koers volgt op dit moment de totale markt en niet de techniek, en een totaal verlies blijft bij elke cryptomunt mogelijk.

Polkadot staking: tot 10 november blijven vier dagen voor nieuwe nominaties

1. Nominaties bekijken. Open het stakingdashboard en kijk hoeveel DOT je validators achter zich hebben. Wie onderaan staat, valt bij 500 of 320 plaatsen als eerste af. Stake je liever via een platform, vergelijk dan de stakingaanbieders.
2. Koopweg controleren. Wie DOT wil bijkopen of herverdelen, gebruikt een exchange met een vergunning onder de Europese MiCA-verordening; in Nederland houdt de AFM toezicht. Aanbieders vind je in onze vergelijking om crypto te kopen.
3. Beloningen vastleggen. Noteer elke ontvangst met datum en eurowaarde, zodat je administratie voor de belastingaangifte klopt. Wat daarbij in Nederland geldt, lees je in ons overzicht van crypto en belasting.

(Per 6 november 2026. Dit artikel is geen beleggingsadvies. Koersen en tarieven veranderen; controleer de voorwaarden bij de aanbieder voordat je koopt.)